یکشنبه, ۲۱ مهر ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، برهان اثبات خدا (برهان فطرت) در 1 هفته قبل منتشر شده است .
»   پرسش و پاسخ, شبهات عاشورایی  »   آیا علم عزاداری، نماد صلیب بوده و صفویه پایه گذار آن بودند؟
۴ مهر ۱۳۹۸ , ساعت ۲۱:۳۳

آیا علم عزاداری، نماد صلیب بوده و صفویه پایه گذار آن بودند؟

سوال:
آیا علم عزاداری، نماد صلیب بوده و صفویه پایه گذار آن بودند؟

پاسخ:
عزاداری در ایران، از ابتدای ایمان دیلمیان در شمال ایران، در منابع مختلف گزارش شده است؛ در دوره آل‌بویه تا روی‌کار آمدن طغرل سلجوقی، عزاداری‌هایی به صورت علنی گزارش شده است.[۱] این عزاداری‌ها به شکل شعرخوانی (مرثیه و نوحه‌خوانی) دسته‌گردانی و سینه‌زنی اجرا می‌شد.[۲]
این عزاداری‌ها تا بقاء آل‌بویه دوام داشت و با سقوط آنها، به مدت تقریبی پانصد سال به صورت مخفیانه اجرا می‌شد. در نهایت، با روی‌کار آمدن صفویه و در حکومت شاه عباس اول و با رسمی شدن مذهب تشیع در ایران؛ عزاداری‌ها مجددا به شکل اولیه و آشکارا از سر گرفته شد.[۳]
جالب اینجاست که علم (جریده یا طوغ)، یکی از وسائل عزاداری در عصر آل بویه بود. قدیمی‌ترین علم گزارش شده در جهان، مربوط به علمی است که توسط عثمانی‌ها از تبریز به غنیمت برده شده و در موزه کاخ توپقاپی ترکیه، نگهداری می‌شود. این علم در سال ۸۹۳ ه.ق، توسط لشکریان سلیم یکم، به غنیمت گرفته شده است. این در حالی است که صفویان در سال ۹۰۷ ه.ق به فرمانروایی رسیدند. بنابراین، علم‌گردانی و یا ساخت و استفاده از علم در عزاداری‌ها، ارتباطی به حکومت صفویه ندارد.
همچنین باید دانست که، علم‌های سابق و حاضر، هیچگونه شباهتی به صلیب مسیحیان ندارد و مشخص نیست این اتهام را چه کسانی و با چه رویکردی به عزاداری سیدالشهدا نسبت می‌دهند. قاعده صلیب، یک قاعده عمودی است در حالی که علم‌های امروزی، قاعده‌ای افقی دارند. همچنین علم‌های قدیمی (که به شکل کتل‌های امروزی بوده‌اند) نیز هیچ شباهتی به صلیب نداشته‌اند.
همچنین حائز اهمیت است که در فقه اسلامی، تشخیص دهنده مصادیق هر عنوانی، عرف جامعه است. مثلا اگر قرار است عملی، عزاداری محسوب شود یا نشود، شرع مقدس هیچگونه دخالتی در تعریف و تبیین آن ندارد و عرف را تشخیص دهنده مصداق آن معرفی نموده است. شرع مقدس، تنها حکم عنوان را بیان خواهد کرد؛ مثلا می‌گوید عزاداری برای سیدالشهدا علیه السلام مستحب، و برای غیر ائمه و اهل بیت ایشان، پسندیده نیست. این حکم، بر مصادیقی صادق خواهد بود که عرف آنها را عزاداری تشخیص بدهد.
حال، اگر عرف جامعه، چیزی را عزاداری بداند، و این مصداق از جهت دیگری محکوم به حکمی نشود؛ در این‌صورت حکم عزاداری یعنی استحباب را دارد. و اینکه این رسم مخصوص جای بخصوصی است یا از مکان دیگر به فرهنگ مکان دیگری نقل داده شده، تاثیری در حکم نخواهد داشت. بنابراین اگر بپذیریم که علم‌کشی، از فرهنگ مسیحیت به فرهنگ اسلام و ایران وارد شده باشد (که بطلان این سخن گذشت)، هیچ ایرادی وجود ندارد که به این نوع عزاداری پایبندی صورت گیرد.

__پی‌نوشت___________
[۱]. تاریخ کامل (لابن اثیر)، ترجمه حسن روحانی: ج۵، ص۲۲۵۸.
[۲]. تعزیه در ایران (صادق همایونی): ص۴۸.
[۳]. حیات فکری و سیاسی امامان شیعه (رسول جعفریان): ص۳۲۵.

شیخ علی شاهرودی - پایگاه تخصصی شبهه

مطالب مشابه

سوال:آیا حدیث «ان الله شاء ان یراک قتیلا» معتبر است؟ برخی به اعتبار آن نقد وارد کرده‌اند. پاسخ:در قواعد تاریخ‌پژوهی، هر منبعی که قبل از قرن هفتم نگارش یافته باشد؛ ...
سوال:آیا جدا شدن اصحاب امام حسین علیه السلام در شب عاشورا، صحت دارد؟ پاسخ:آنچه در تاریخ ثابت شده است، جدا شدن برخی از همراهان سیدالشهدا علیه السلام، در منزل ...
سوال:آیا عبارت «ان کان دین محمد لم یستقم، الا بقتلی یا سیوف خذینی» از امام حسین علیه السلام است؟ پاسخاین عبارت، بیتی است از شاعر معروف عرب و شیعه، «محسن ...
سوال:آیا عبارت «ان الحیوة عقیدة و جهاد» از امام حسین است؟ پاسخعبارت «ان الحیوة عقیدة و جهاد»، مصرع دوم بیتی از شاعر مصری، «احمد شوقی» است. وی این قصیده را ...
سوال:آیا جمله «هل من ناصر ینصرنی» از امام حسین علیه السلام است؟ پاسخ:جمله «هل من ناصر ینصرنی» در هیچ یک از دست اول، به عنوان جمله‌ای از سیدالشهدا علیه السلام ...

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب