چهارشنبه, ۲۹ آبان ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، تقلب کردن طلبه‌ها در امتحانات حوزه علمیه در 3 هفته قبل منتشر شده است .
»   شایعات فقهی, شبهات احکام قضاء و حقوقی, شبهات احکام مالی, مطلب داغ  »   دلیل عدم تساوی دیه بیضه چپ و راست؟
۲۳ خرداد ۱۳۹۸ , ساعت ۶:۱۴

دلیل عدم تساوی دیه بیضه چپ و راست؟

شبهه:
یکی از راه های سنجش اعتبار و حقانیت دین، بررسی احکام آن دین است. چرا که عقل سلیم حکم میکند که از خدایی عادل و حکیم احکامی عقلی و حکیمانه صادر شود. یکی از احکام عجیب دین اسلام، عدم تساوی دیه ی قطع بیضه ی چپ و راست است. دلیل این عدم تساوی در حدیثی از امام صادق چنین بیان شده است: {چون فرزند از بیضه چپ به وجود می آید} این در حالیست که این مسئله از منظر علم پزشکی واضح البطلان است!

پاسخ:
ابتدا باید به این سوال پاسخ داد که، آیا بین بیضه چپ و راست، در مساله دیه، تفاوتی وجود دارد؟

در پاسخ به این سوال، می‌گوییم، بله؛ در روایات فقهی پیرامون تفاوت بین بیضه چپ و راست، اشاره شده است. البته در این مورد با دو دسته روایات مواجه هستیم؛ دسته اول، که تنها یک روایت است، برای بیضه چپ دیه کامل مرد را وضع کرده‌اند و برای بیضه راست، نصف دیه کامل. دسته دوم روایات، برای بیضه چپ دو سوم دیه کامل و برای دیه راست، یک سوم دیه کامل وضع شده است.

با بررسی علوم حدیثی روایات، به این نتیجه خواهیم رسید که، روایات دسته دوم، از اعتبار کافی برخوردار هستند و روایت دسته اول، همچون تنها روایت دسته اول، سندی معتبر داشته و به احتمال قوی به جهت اخلاف نسخه و غلط نگارشی به حکم دیه کامل برای بیضه چپ تبدیل شده است. برای توضیح بیشتر به متن دو روایت (یکی تنها روایت دسته اول و دیگری یکی از روایات دسته دوم) توجه نمایید:

۱_ «قلت: فرجل ذهبت إحدى بیضتیه؟ قال: إن کانت الیسار ففیها الدیه، قلت: و لم؟ ألیس قلت: ما کان فی الجسد اثنان ففی کل واحد نصف الدیه؟ قال: لان الولد من البیضه الیسرى.»[۱]

۲_ «قلت: فرجل ذهبت احدى بیضتیه؟ قال: ان کان الیسار ففیها ثلثا الدیه، قلت: و لم الیس قلت ما کان فی الجسد منه اثنان ففیه نصف الدیه؟ قال: لان الولد من البیضه الیسرى»[۲]

هر دو روایت، با سندی یکسان نقل شده‌اند، اما با این تفاوت که در یکی عبارت «ففیها ثلثا الدیه» آمده است و در دیگری «ففیها الدیه». بنابراین به احتمال قوی، کلمه «ثلثا» از نسخه کتاب کافی، افتاده است. این احتمال زمانی قوت می‌گیرد که شیخ کلینی، در جای دیگر، دیه بیضه راست را، مانند آنچه که در تهذیب آمده است، یک سوم دیه کل بیان می‌کند، به طوری که مجموع دو بیضه، دیه کامل گردد. همچنین از دیگر مؤیدات این موضوع، روایتی مرفوعه است که در کتاب من لایحضر الفقیه، که در آنجا نیز دیه بیضه چپ، دو سوم دیه کامل ذکر شده است. همچنین از دیگر مویدات این احتمال، فتوای اکثر علماء به حکم دو سوم بودن دیه بیضه چپ است.

در هر صورت، فقها، پیرامون دیه بیضه چپ و راست، به دو رای و نظر روی آورده‌اند:
۱_ دیه بیضه چپ، دو سوم دیه کامل است و دیه بیضه راست، یک سوم دیه کامل و مجموعا دیه کامل.
۲_ دیه بیضه چپ و راست، مساوی و هر کدام نصف دیه کامل است و مجموعا دیه کامل.

تفاوت علمی بین بیضه چپ و راست
حال که دانستیم که در منابع اسلامی، بین بیضه چپ و راست تفاوت وجود دارد، آیا حقیقتا و از لحاظ علمی نیز، تفاوتی بین این دو عضو همسان وجود دارد؟

در پاسخ باید گفت، بله؛ بین بیضه راست و چپ، از لحاظ آناتومی و کارکرد، تفاوت‌هایی وجود دارد که علم پزشکی به آن اذعان دارد.

سایت «هلث لاین» (شامل مقالات تخصصی و عمومی پزشکی) درباره ویژگی‌های بیضه سمت چپ می‌نویسد: «هر دو بیضه دارای رگه‌هایی است که به مکان‌های مختلف متصل می‌شوند. رگ‌های بیضه راست به ورید اجوف تحتانی (inferior venacava) متصل است درحالی که رگ بیضه چپ، به ورید کلیوی چپ (و در نهایت به کلیه چپ) متصل خواهد بود. بیضه چپ بزرگتر از سمت راست است؛ بنابراین، رگ چپ طولانی‌تر از راست می‌باشد. از آنجا که رگ چپ طولانی‌تر است، در هنگام تخلیه ممکن است مشکلاتی ایجاد شود… عواقب بالینی مربوط به وریدهای چپ بیضه و ارتباط آن با ورید کلیوی چپ نیز وجود دارد. عفونت‌های کلیوی و حتی سرطان کلیه می‌تواند به واسطه ورید بیضه سمت چپ گسترش یافته و به بیضه چپ راه یابد…»[۳]

با اتصال رگ خون رسان بیضه سمت چپ، به کلیه‌ها، و با احتساب باریکی رگ‌های کلیوی نسبت به ورید اجوف تحتانی، با آسیب دیدن بیضه سمت چپ، احتمال لخته شدن خون در رگ‌های خون رسان کلیوی و در نهایت، آسیب (آمبولی) کلیه و از کار افتادن آن، زیاد است. با این حساب مشخص می‌شود که بین بیضه سمت راست و سمت چپ تفاوت‌هایی وجود دارد که سبب آسیب پذیر بودن و اهمیت بیضه سمت چپ است.[۴]

بیضه سمت چپ و اسپرم سازی سمت راست
حال، نوبت به آن رسیده است، به این سوال پاسخ بدهیم که، آیا طبق گفته منسوب به امام صادق علیه السلام؛ بیضه سمت چپ، برای تولید مثل و فرزندآوری لازم است؟

ابتدا متن روایت را ملاحظه بفرمایید:
امام صادق علیه السلام در جواب سوال عدم برابری دیه بیضه راست و چپ می‌فرمایند: «لان الولد من البیضه الیسرى»؛ اینکه ترجمه این عبارت چیست، جای تأمل دارد. کلمه «ولد»، محل بحث است.

معنای کلمه ولد، در منابع لغت، به معنای: نسل، پسربچه، فرزند، تولید کردن و زاییده شده آمده است. اما در روایت مذکور، آنچه از ظاهر برداشت می‌شود؛ فرزند است. یعنی مفهوم حدیث چنین است که: «علت تفاوت در میزان دیه، این است که بیضه سمت چپ، باردار کننده است.» اما می‌تواند معانی دیگر لغت ولد نیز، مورد اراده حضرت صادق علیه السلام باشد. در ادامه به معانی محتمل و بررسی آن معانی می‌پردازیم:

۱_ ولد به معنای پسر بچه: «برای آنکه پسرها، از بیضه چپ هستند.»
۲_ ولد به معنای تولید کردن: «برای آنکه، بیضه چپ تولید کننده است.»
۳_ ولد به معنای زاییده شده: «برای آنکه بیضه چپ زاییده شده است.»

معنای اول، از دیدگاه اسلام و اصول نظام پزشکی، باطل است، چرا که جنسیت فرزند، تا دوران ابتدایی جنینی، هنوز مشخص نخواهد بود. این دیدگاه، البته به صورت بلکعس در قرون وسطی گزارش شده است. به این صورت که ارسطو، مردانی را که برای هدف پسر دار شدن نزدش می‌آمدند، به بریدن بیضه سمت چپ توصیه می‌کرد، چرا که مردمان آن زمان فکر می‌کردند، بیضه سمت چپ، اسپرم دختران و بیضه سمت راست، اسپرم پسران را تولید می‌کنند.[۵] البته اسلام، این موضوع را از اساس باطل معرفی کرده و جنسیت بچه را شکل یافته در دوران جنینی می‌داند. مؤید این مطلب، روایات فراوانی است که در جای خود آمده‌اند.

معنای دوم، می‌تواند از جهت مولد بودن بیضه‌ها، مورد استعمال قرار گرفته باشد؛ چرا که هر دو بیضه، تولید کننده می‌باشند؛ با این تفاوت که، بیضه سمت راست، غالبا تولید اسپرم را عهده‌دار است و بیضه سمت چپ، تولید اندوکرین‌ها (هرمون‌های درون‌ریز) را انجام خواهد داد.[۶]
جالب آنکه، هورمون‌هایی که نیاز بیضه‌ها برای ترشح اندوکرین‌ها می‌باشند، از غدد فوق کلیوی ترشح می‌شوند که به نوعی، با رگ‌های خونی به بیضه سمت چپ متصل‌اند.[۷]

بنابراین، معنای دوم ولد، با اهمیت بیضه چپ، نسبت به بیضه راست، کاملا توجیه پذیر است.

معنای سوم، اگر منظور از زاینده، تولید کننده باشد، در معنای دوم به آن اشاره شده است. با این تفاوت که زاینده، معنایی شبیه به نگه‌دارنده نیز در خود دارد. اما اگر منظور از زاییده شده، تولید شده در زمان تولد است، در مقاله‌ای علمی و حتی غیرعلمی، به چنین موردی اشاره‌ای نشده است که بیضه‌ها در زمان تولد و ساخته شدن، با هم تفاوت داشته باشند.

بنابراین معنای دوم از سه معنای اخیر، می‌تواند یک توجیه مناسب برای کلام امام صادق علیه السلام باشد. البته پر واضح است که، علوم پزشکی امروز، نسبت به حقایق، چندان قابل اعتماد نیست و به جهت تجربی بودن این علوم، امکان خطا در آن وجود دارد. تاریخ گواه آن است که علم پزشکی، هر روزه، در حال تکامل بوده و بارها، نظریات مختلف و متضاد با هم را به مرور زمان و افزون شدن تجربیاتش، بیان کرده است. بنابراین، نمی‌توان بر اساس یافته‌های پزشکی امروز، کلامی وحیانی را نقد کرد، مگر آنکه دلیل این یافته پزشکی، اصلی مسلم و قابل قبول باشد.

در نتیجه:

مساله از سه حال خارج نیست:

۱_ یا علوم پزشکی در مساله بارور بودن و اسپرم سازی بیضه سمت راست، دچار اشتباه و خطا شده است؛ که در این صورت کلام امام صادق علیه السلام دچار مشکلی نخواهد شد.

۲_ یا علوم پزشکی در مساله بارور بودن و اسپرم سازی بیضه راست، دچار اشتباه نشده است، که در این صورت، کلام امام صادق علیه السلام قابل توجیه بوده است.

۳_ اگر توجیه کلام امام صادق علیه السلام را نپذیریم، همان معنای ظاهری نیز، دلیل بر اسپرم ساز و یا بارور نبودن بیضه سمت راست ندارد.

__پی‌نوشت________
۱. کافی، ج ۷، ص ۳۱۵، ح ۴۳۰، ۲۲-۱۴
۲. تهذیب الاحکام، ج ۱۰، ص ۲۵۰
۳. https://www.healthline.com/human-body-maps/left-testicular-vein#1
۴. https://www.healthline.com/health/mens-health/left-testicle-pain
۵. Hoag, Hannah. I’ll take a girl, please… Cherry-picking from the dish of life. Drexel University Publication. Archived August 31, 2011, at the Wayback Machine
Genetics.TheTech.org. Retrieved 25 January 2018.
۶. http://dralizadehurologist.ir/detailblog.aspx?id=38
۷. https://en.wikipedia.org/wiki/Hormone

شیخ علی شاهرودی - پایگاه تخصصی شبهه

مطالب مشابه

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب