پنجشنبه, ۳۰ خرداد ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، آیا بعد از زیارت حضرت معصومه(س) بهشتی می‌شویم؟ در 1 روز قبل منتشر شده است .
»   بررسی روایات و متون, شایعات اعتقادی, شایعات تاریخی, وهابیت  »   آیا امام زمان(ع) فرموده‌اند کتاب کافی برای شیعیان کافی است؟
۵ اردیبهشت ۱۳۹۸ , ساعت ۲۰:۵۹

آیا امام زمان(ع) فرموده‌اند کتاب کافی برای شیعیان کافی است؟

سوال:
آیا امام زمان علیه السلام فرموده‌اند کتاب کافی برای شیعیان کافی است؟ (الکافی کاف لشیعتنا)

پاسخ:
یکی از مطالبی که وهابیون به آن استناد می‌کنند و برخی عوام نیز آن را صحیح می‌دانند، قولی است که از جانب امام زمان علیه السلام در مورد کتاب اصول کافی بیان می‌شود که ایشان فرموده‌اند: «الکافی کاف لشیعتنا» یعنی کتاب اصول کافی برای شیعیان ما کافی است. اما آیا این جمله واقعا از جانب امام زمان علیه السلام صادر شده است؟ صحت انتساب این قول به امام زمان علیه السلام در چه حدی است؟

منبع عبارت
ابتدا باید بگوییم که این کلام هرگز از خود شیخ کلینی (ره) (صاحب کتاب کافی) یا شاگردان ایشان یا افراد منتسب به ایشان صادر نشده است بلکه این عبارت را برخی از محققین کتاب کافی در مقدمه‌ی تحقیق خود در بعضی چاپ‌ها به عنوان حکایتی که در بین برخی مشهور شده است آورده‌اند. به عنوان مثال، محققین در کتاب اصول کافی چاپ «دار الکتب الاسلامیه» می‌نویسند:
«و یعتقد بعض العلماء أنّه عرض على القائم -صلوات اللّه علیه- فاستحسنه و قال: کاف لشیعتنا.» [الکافی،ج۱ (مقدمه‌ی محقق)، ص۲۵ ط دار الکتب الاسلامیه]
«و بعضی از علماء معتقدند که این کتاب بر امام زمان علیه السلام عرضه شده است و امام آن را تحسین نموده و فرموده‌اند: برای شیعیان ما کافی است.»

لینک اسکن کتاب و صفحات مذکور :
http://s5.picofile.com/file/8160603918/000.png
http://s5.picofile.com/file/8160603968/001.png
http://s5.picofile.com/file/8160603992/002.png

نکته‌ی جالب آن که محقق کتاب در پاورقی در مورد این عبارت می‌نویسد: «(۵) روضات الجنّات ص ۵۵۳ نقلا من منیه المرتاد و کأنّها قصه روائیه.» [الکافی،ج۱ (مقدمه‌ی محقق)، ص۲۵ پاورقی ط دار الکتب الاسلامیه]
«(۵) نقل شده از روضات الجنات ص ۵۵۳ به نقل از منیه المرتاد و گویا این عبارت یک قصه‌ی روایی است.»
تا اینجا چند مورد برای ما مشخص می‌شود. یکی این که مطابق عبارت «برخی علماء» چنین اعتقادی دارند. این که این علماء چه کسانی هستند و مبنای این اعتقادشان چیست برای ما مشخص نیست؛ چون صرف اعتقاد یک عالم برای ما حجیت نمی آورد. بایستی انتساب قول به معصوم ثابت گردد وگرنه این قول مورد اعتماد نخواهد بود.
نکته‌ی دیگر این که مرحوم خوانساری این مطلب را در «روضات الجنات» به نقل از «منیه المرتاد» نقل کرده و طبق قول محققین کتاب کافی یک قصه و حکایت روایی است! جالب آن که هیچ سندی هم برای این حکایت موجود نیست.
نکته‌ی قابل توجه دیگر این که نه خود شیخ کلینی و نه هیچکدام از شاگردان ایشان و نه حتی تا ۷ قرن پس از وفات شیخ کلینی چنین لفظی و عبارتی در مورد کتاب کافی موجود نبوده است! به راستی اگر چنین کلامی از لسان مبارک امام زمان علیه السلام صادر شده بود، خود شیخ کلینی و یا شاگردان ایشان بایستی برای نشان دادن ارزش کتاب و اعتبار کتاب به آن استناد می‌کردند حال آن که تا هفت قرن پس از وفات شیخ کلینی اثری از این کلام نیست!

اولین ناقل
برخی از محققین بر این باور هستند که اولین نفری که این حکایت را نقل کرده است، «مولی خلیل قزوینی» است که در ترجمه‌ی او در کتاب «ریاض العلماء» به این مطلب اشاره شده است:
«و من أغرب أقواله القول بأن الکافی بأجمعه قد شاهده الصاحب علیه السلام و استحسنه و أن کل ما وقع فیه بلفظ روی فهو مروی عن الصاحب علیه السلام بلا واسطه.» [ریاض العلماء و حیاض الفضلاء،ج۲،ص۲۶۱]
«و از عجیب ترین اقوال او (مولی خلیل قزوینی) این است که امام زمان علیه السلام تمامی‌کتاب کافی را دیدند و تحسین نمودند و هر آن چه در کتاب کافی با لفظ “روی” نقل شده است،منقول از امام زمان علیه السلام به صورت بدون واسطه است.»

لینک اسکن صفحات مذکور :
http://s5.picofile.com/file/8160604492/001.jpg
http://s5.picofile.com/file/8160604526/002.png
http://s5.picofile.com/file/8160604568/003.png

البته برخی از محققین انتساب این قول به «مولی خلیل قزوینی» را صحیح نمی‌دانند و رد می‌کنند و دلیل قابل توجهی نیز برای خود دارند. دلیل این گروه از محققین آن است که «محدث استر آبادی» که شیخ و رییس اخباریون در زمان خودش بود و پنجاه سال قبل از «مولی خلیل قزوینی» از دنیا رفته است، انتساب این عبارت به امام زمان علیه السلام را رد کرده است. حال چگونه ممکن است که «مولی خلیل قزوینی» که او نیز اخباری مسلک است، قول رییس و شیخ اخباری مسلکان یعنی محدث استر آبادی را رد کند؟
نکته‌ی مهم‌تر این که حتی ما اگر انتساب این قول به «مولی خلیل قزوینی» را هم بپذیریم،  همچنان برای ما چیزی ثابت نمی‌شود؛ چرا که برای ما معلوم نیست مولی خلیل قزوینی آن را از چه کسی یا کسانی نقل کرده است و سندی برای این قول موجود نیست.

احتمال برداشت غلط از روایت
برخی از محققین بر این باور هستند که یکی از احتمالاتی که ممکن است در صدور این جمله نقش داشته باشد، برداشت غلط و فهم نادرست برخی از عوام از حدیثی در کتاب «معانی الاخبار» شیخ صدوق رضوان الله علیه باشد که ما حدیث را برای شما نقل می‌کنیم:
«حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِیُّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِیزِ بْنُ یَحْیَى الْجَلُودِیُّ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زَکَرِیَّا قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَهَ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: حَضَرْتُ عِنْدَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَاقِرِ ع فَدَخَلَ عَلَیْهِ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ کهیعص فَقَالَ ع کَافٌ کَافٍ لِشِیعَتِنَا هَا هَادٍ لَهُمْ یَا وَلِیٌّ لَهُمْ عَیْنٌ عَالِمٌ بِأَهْلِ طَاعَتِنَا صَادٌ صَادِقٌ لَهُمْ وَعْدَهُمْ حَتَّى یَبْلُغَ بِهِمُ الْمَنْزِلَهَ الَّتِی وَعَدَهَا إِیَّاهُمْ فِی بَطْنِ الْقُرْآن‏.» [معانی الاخبار، ص۲۸ ط دفتر انتشارات اسلامی]

لینک اسکن صفحات مذکور :
http://s5.picofile.com/file/8160605018/001.jpg
http://s5.picofile.com/file/8160605092/002.png

همانطور که ملاحظه می‌کنید، عبارت «کاف کاف لشیعتنا» از قول امام صادق علیه السلام در مورد حرف مقطعه‌ی «کاف» در «کهیعص» صادر شده است و گروهی از محققین معتقدند که در گذر زمان در اثر فهم نادرست برخی عوام،این عبارت تبدیل شده به «الکافی کاف لشیعتنا» و به امام زمان علیه السلام نسبت داده شده است.

اقوال علماء در این باره
حال قصد داریم تا اقوال علمای بزرگ متاخر و متقدم شیعه را در این باب برای شما بیاوریم تا بطلان انتساب عبارت «الکافی کاف لشیعتنا» (کتاب کافی برای شیعیان ما کافی است) بهتر برای شما مشخص گردد:
علامه‌ی مجلسی رضوان الله علیه یکی از علمای بزرگ شیعه است که انتساب این قول به امام زمان صلوات الله علیه را باطل می‌داند:
«و أمّا جزم بعض المجازفین بکون جمیع الکافی معروضا على القائم علیه السّلام لکونه فی بلده السفراء فلا یخفى ما فیه على ذى لب‏…» [مرآه العقول، ج۱، ص۲۲ ط دار الکتب الاسلامیه]
«بعضی از گزافه گویان با قاطعیت می‌گویند که تمام کتاب کافی بر امام زمان علیه السلام عرضه شده است زیرا کلینی در سرزمین نایبان آن حضرت بوده است اما نادرستی این کلام بر صاحبان عقل و خرد پوشیده نیست…»

لینک اسکن صفحات مذکور :
http://s5.picofile.com/file/8160605550/000.jpg
http://s5.picofile.com/file/8160605700/001.png

http://s5.picofile.com/file/8160605750/002.png

همانطور که ملاحظه می‌فرمایید، علامه‌ی مجلسی رضوان الله علیه قائلین به این کلام را گزافه گو و به دور از عقلانیت می‌داند.

میرزای نوری رحمه الله علیه از دیگر علمای بزرگ شیعه است که انتساب این قول به امام زمان را صریحا رد می‌کند و نادرست می‌داند:
«من أنه عرض على الإمام الحجه علیه السلام و انه قال عنه: “ان هذا کاف لشیعتنا” فبین انه لا أصل له و لا أثر فی مؤلفات أصحابنا، و لم تأت به روایه قط لا صحیحه و لا ضعیفه، بل صرّح المحدث الأسترآبادی- و هو شیخ الأخباریین فی عصره- بأنه لا أصل له و لا حقیقه…» [خاتمه مستدرک الوسائل، ج۱، ص۳۹ ط موسسه آل البیت علیهم السلام]
«و این که کتاب کافی به امام زمان علیه السلام عرضه شده است و ایشان فرموده‌اند: “این کتاب برای شیعیان ما کافی است” اصل و اساسی ندارد و اثری از آن در کتب اصحاب ما نیست و هیچ روایتی نه ضعیف و نه صحیح در مورد آن نیامده است بلکه محدث استرآبادی، شیخ و رییس اخباریون در زمان خودش، تضریح کرده که این کلام اصل و اساسی نداشته و حقیقت ندارد…»

لینک اسکن صفحات مذکور :
http://s5.picofile.com/file/8160606026/001.png
http://s5.picofile.com/file/8160606034/002.png

همانطور که ملاحظه نمودید هم مرحوم میرزای نوری رحمه الله علیه و هم محدث استرآبادی (که از علماء اخباری بوده‌اند) انتساب این کلام به امام زمان علیه السلام را باطل دانسته و آن را رد می‌کنند

علامه‌ی عسکری رضوان الله علیه در این مورد می‌نویسند :
«قول مجهول قائله؛ أما ما قیل من أن المهدى (ع) قال: إن الکافی کاف لشیعتنا، فإنه قول مجهول راویه ولم یسم أحد اسمه، ویدل على بطلانه تألیف مئات کتب الحدیث بمدرسه أهل البیت بعد الکافی مثل: من لا یحضره الفقیه، ومدینه العلم و التهذیب و الاستبصار و البحار و وسائل الشیعه و جامع أحادیث الشیعه، إلى غیرها.» [معالم المدرستین، ج۳، ص۳۵۶ ط مکتبه مدبولی – قاهره]
«سخنی که گوینده‌ی آن مجهول است؛ اما آن چه گفته شده که حضرت مهدی علیه السلام فرموده‌اند: کتاب کافی برای شیعیان ما کافی است، سخنی است که گوینده‌ی آن مجهول است و کسی نام او را ذکر نکرده است و تالیف صدها کتاب حدیث در مکتب اهل بیت بعد از کتاب کافی مثل: من لا یحضره الفقیه، مدینه العلم و التهذیب و الاستبصار و بحارالانوار و وسائل الشیعه و جامع احادیث الشیعه و غیر از آن دلالت بر بطلان این قول دارد.»

لینک اسکن صفحات مذکور :
http://s5.picofile.com/file/8160606276/001.png
http://s5.picofile.com/file/8160606350/002.png

استدلال علامه‌ی عسکری (ره) نیز در نوع خود محکم و قابل توجه است. اگر چنین قولی از جانب امام زمان علیه السلام صادر شده بود، دیگر نیازی نبود تا علمای شیعه کتب حدیثی دیگری را تالیف کنند و به جای آن به شرح و تفسیر اصول کافی می‌پرداختند اما همانطور که در بالا اشاره کردیم، تا هفت قرن پس از وفات شیخ کلینی اصلا چنین قولی وجود خارجی نداشته است و طبق نظر برخی از محققین انتساب این قول به مولی خلیل قزوینی نیز باطل است. (در بالا به آن اشاره کردیم)

همچنین شیخ علی آل محسن از علمای معاصر در کتاب «لله ثم للحقیقه» این گونه می‌نویسد:
«و أقول: أما أن کتاب الکافی من أهم المصادر الشیعیه فهو صحیح، وأما أنه موثَّق من قبل الإمام المنتظر عجل الله تعالى فرَجه الشریف فهو غیر صحیح، لأن ذلک لم یثبت عنه بسند معتبر، وإنما هو کلام قیل، ولا أصل له. والمذکور فی مقدمه الطبعه الجدیده من کتاب الکافی للدکتور حسین علی محفوظ هو أن بعض العلماء یعتقد أن الکافی عُرض على القائم علیه السلام فاستحسنه، وقال: کافٍ لشیعتنا. وهو خبر ضعیف بالإرسال، بل هو باطل فی نفسه، لأن کتاب الکافی لیس کافیاً للشیعه، ولهذا اعتنى العلماء بغیره من کتب الحدیث الأخرى المکمِّله له، وهذا أمر معلوم غیر قابل للإنکار.» [لله و للحقیقه، ج۲، ص ۵۷۵ و ۵۷۶]
«و من (شیخ علی آل محسن) می‌گویم: این که کتاب اصول کافی از مهم‌ترین مصادر شیعه است صحیح است اما اینکه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف آن را تایید کرده‌اند صحیح نیست؛ چرا که این با سند معتبر ثابت نشده است و کلامی است که گفته شده و اصل و اساسی ندارد و در مقدمه‌ی چاپ جدید کتاب کافی دکتر حسین علی آمده که برخی علما معتقدند کتاب کافی بر امام زمان علیه السلام عرضه شده است و ایشان آن را تحسین کرده‌اند و فرموده‌اند برای شیعیان ما کافی است.و این خبری ضعیف و مرسل بلکه باطل است چرا که کتاب کافی برای شیعیان کافی نیست و به همین دلیل علماء به تالیف کتب دیگر برای تکمیل این کتاب پرداختند و این امری است مشخص که جایی برای انکار ندارد.»

لینک اسکن صفحات مذکور :
http://s5.picofile.com/file/8160607392/001.png
http://s5.picofile.com/file/8160607434/002.png

http://s5.picofile.com/file/8160607492/003.png

در نتیجه
۱. مرحوم شیخ کلینی رضوان الله علیه و شاگردان ایشان هرگز سخنی در مورد عرضه‌ی کتاب کافی بر امام زمان یا تایید کتاب از جانب امام زمان یا کافی دانستن کتاب برای شیعیان از جانب امام زمان علیه السلام نگفته‌اند. همچنین تا هفت قرن پس از وفات شیخ کلینی نیز چنین کلامی‌ در میان نبوده است.
۲. عبارت «کاف لشیعتنا» در مورد کتاب کافی را برخی محققین کتاب کافی در مقدمه‌ی تحقیق خود در کتاب کافی آورده‌اند و غالبا آن را از کتاب «روضات الجنات» که خود آن را از «منیه المرتاد» نقل کرده است آورده‌اند و اصل این قضیه یک داستان است و هیچ سندی چه صحیح و چه ضعیف ندارد.
۳. برخی از محققین معتقدند اولین کسی که این عبارت را بیان کرده است، «مولی خلیل قزوینی است» اما برخی از محققین انتساب این قول به «مولی خلیل قزوینی» را صحیح نمی‌دانند و رد می‌کنند.
۴. محدث استرآبادی (از شیوخ اخباریون)، علامه‌ی مجلسی (ره) و میرزای نوری (ره) از جمله‌ی علمای اخباری هستند که انتساب این قول به امام زمان علیه السلام را باطل می‌دانند.
۵. علامه‌ی عسکری رضوان الله علیه و شیخ علی آل محسن از جمله‌ی علمای معاصر هستند که انتساب این قول به امام زمان علیه السلام را باطل می‌دانند.

فرشید ایرانی - وبگاه حقانیت شیعه و رد شبهات

مطالب مشابه

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب