سه شنبه, ۲۲ آبان ۱۳۹۷
آخرین مطلب با عنوان ، چرا امام رضا (ع) با علم غیب امامتشان، مسموم شدند؟ در 1 هفته قبل منتشر شده است .
»   سایر شایعات  »   شایعه انتساب «فردوسي مردي زيانكار بود» به شهید مطهری
59 views
۲۶ مهر ۱۳۹۷ , ساعت ۳:۲۱

شایعه انتساب «فردوسی مردی زیانکار بود» به شهید مطهری

متن شبهه:

مرتضی مطهری درباره فردوسی می نویسد: فردوسی مردی زیانکار بود؛ زنده‌ کردن‌ لغات‌ فارسی‌ باستانی‌، برگشت‌ از تعالیم‌ قرآن‌ است. اینهمه‌ سر و صدا برای‌ عظمت‌ فردوسی‌، و جشنواره‌ و هزاره‌ و ساختن‌ مقبره‌، و دعوت‌ خارجیان‌ از تمام‌ کشورها برای‌ احیاءِ شاهنامه‌، و تجلیل‌ و تکریم‌ از این‌ مرد خاسر زیان‌ بردۀ تهیدست‌ برای‌ چیست‌؟! برای‌ آنست‌ که‌ در برابر لغت‌ قرآن‌ و زبان‌ عرب‌ که‌ زبان‌ اسلام‌ و زبان‌ رسول‌ الله‌ است‌، سی‌سال‌ عمر خود را به‌ عشق‌ دینارهای‌ سلطان‌ محمود غزنوی‌ به‌ باد داده‌ و شاهنامۀ افسانه‌ای‌ را گرد آورده‌ است‌

 

پاسخ:

بر خلاف ادعای شایعه: این سخنان از شهید مرتضی مطهری نیست. شایعه جملاتی را به شهید مطهری نسبت می‌دهد، از قبیل «فردوسی مردی زیانکار بود. زنده‌ کردن‌ لغات‌ فارسی‌ باستانی‌، برگشت‌ از تعالیم‌ قرآن‌ است‌» و متذکر می‌شود که این جملات از کتاب نور ملکوت قرآن برداشته شده‌اند.

نویسنده کتاب نور ملکوت قرآن، آیت الله حسینی طهرانی است. و نه شهید مطهری. جملات مذکور در شایعه عینا از جلد چهارم کتاب نور ملکوت قرآن (ص ۱۴۵) برداشته شده‌اند. این کتاب تالیف آیت الله حسینی طهرانی است و متن کامل آن در سایت معارف اسلام (که اختصاص به آثار ایشان دارد) وجود دارد.

در حال حاضر جلدهای دوم تا چهارم این کتاب در سایت معارف اسلام از دسترس خارج شده‌اند و مراجعه به آنها با پیغام خطا مواجه می‌شود. اما نسخه‌ی آرشیو شده صفحه در سال ۲۰۰۸ دسترس است.

همچنین فهرست این کتاب نیز در روی سایت قابل رویت است و می‌توان عنوان بخش «تبلیغات‌ برای‌ فردوسی‌ و شاهنامه‌، تبلیغات‌ علیه‌ اسلام‌ است‌» را در آن یافت که حاوی مطالب مذکور است. (فهرست جلد چهارم کتاب نور ملکوت قرآن)

جالب است بدانید، در هیچ یک از آثار شهید مطهری مستقیما به موضوع شاهنامه یا شخصیت فردوسی پرداخته نشده است. چنانکه خود ایشان در مقدمه‌ی یکی از کتابهایشان شرح می‌دهند، علت این امر کمبود فرصت کافی بوده است.

در ایران اسلامى جریاناتى رخ داده است. برخى از آن جریانات، دستاویزى براى بعضى از مستشرقین و غیر آنان شده است که آنها را به عنوان یک «مقاومت» و عکس العمل مخالف روح ایرانى در برابر اسلام معرفى کنند، از قبیل نهضتهاى شعوبى، زبان فارسى، تصوف و حتى تشیع، همچنانکه برخى شخصیتها به عنوان مظهرى از این مقاومت معرفى شده و مى‏شوند، از قبیل حکیم ابوالقاسم فردوسى حماسه سراى عظیم ایران و فیلسوف بزرگ شیخ شهاب الدین سهروردى معروف به شیخ اشراق.

مباحث این کتاب مى‏تواند پاسخگوى مفیدى به همه این مسائل باشد. این بنده مایل بود که درباره فردوسى و شیخ اشراق مستقلًا بحث کند و به تجزیه و تحلیل اندیشه آنها از این نظر بپردازد ولى با طرحى که در ابتدا افکنده بودم وفق نمى‏داد، نیاز به طرحى وسیعتر و فرصتى بیشتر بود. [مقدمه چاپ اول‏ خدمات متقابل اسلام و ایران، شهید مطهری]

اما استاد شهید مطهری در بخشی از کتاب «نبوت»، آن هنگام که به مقایسه قرآن (به عنوان یک کتاب الهی که نویسنده آن فوق بشر است) و شاهکارهای ادبی بشری می‌پردازد تا وجوه اعجاز و غیربشری بودن قرآن را اثبات کند، از شاهنامه فردوسی یاد کرده و آن را به عنوان یک شاهکار ادبی/حماسی تجلیل می‌کند:

«در تمام شاهکارهای بشری مثلا ادبی یا صنعتی، پیدا خواهید کرد شاهکاری را که دیگران هر چه تلاش کرده‏اند نتوانسته‏اند مثل آن را بیاورند. مثلا می‏گویند در حماسه ، هزار سال است که شاهنامه فردوسی به وجود آمده است و بعد از آن خیلی افراد دیگر خواسته‏اند شعر حماسی بگویند ولی نتوانسته‏اند مثل او بیاورند. واقعا همه شعرای فارسی زبان دیگر از هزار سال پیش تا امروز ناتوان بوده‏اند که مثل فردوسی حماسه بگویند.» شهید مطهری در ادامه توضیح می‌دهند که معجزه پیامبران و به خصوص اعجاز قرآن چه تفاوتی با شاهکارهای انسانی دارند. [کتاب نبوت – معجزه چیست؟ – ص ۱۰۱.]

درباره شخص سید محمد حسین حسینی طهرانی، نویسنده کتاب نور ملکوت قران، باید توضیح داده شود که ایشان از استادان شهید مطهری به حساب می آیند و در کتاب خود، به بیانی جدید از کتاب فردوسی رسیده اند. اینکه چه مقدار این تعبیر درست است یا خیر، شاید نیاز به یک عنوان و مقاله مجزا باشد، اما باید توجه داشت که تا آن زمان، شخصیت فردوسی آنطور که باید، شناخته شده نبوده است. البته استدلال مرحوم طهرانی نیز شنیدنی است و برای آن اقامه دلیل شده است.

شما می توانید برای مطالعه مقاله ایشان درباره شخصیت فردوسی به اینجا مراجعه کنید.

سایت یک کلاغ

مطالب مرتبط

سوال: چرا باید نماز را به زبان عربى خواند و حال آن كه هركس باید خدا را به زبان خودش بخواند، آیا این موضوع با جهانى بودن دین اسلام منافات ندارد؟   پاسخ: اتّفاقاً خواندن نماز به زبان عربى ...

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • آخرین مطالب