سه شنبه, ۲۷ آذر ۱۳۹۷
آخرین مطلب با عنوان ، شبهه: سقف خانه ما سوراخ است (حسین پناهی) در 6 روز قبل منتشر شده است .
»   صوفیه  »   رقص و پايكوبی در تفکر صوفیه
66 views
۱۳ مهر ۱۳۹۷ , ساعت ۱۸:۵۸

رقص و پایکوبی در تفکر صوفیه

شیخ حر عاملی در کتاب نقد جامعی بر تصوف در بابی جداگانه به نکوهش این عمل صوفیان پرداخته است، در این باب بر اعمالی نظیر رقص و دست افشانی و عربده کشیدن صوفیان که آن را نیز از برترین عبادات شمرده اند خط بطلان کشیده و بیشتر مواردی که قبلاً یادآوری شد بر این معنا نیز دلالت دارند و اکنون موارد دیگری از کتاب و سنت بر آن می افزاییم:

آیاتی که از قرآن بر این معنا دلالت دارند نظیر: «وَمَا کَانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَیْتِ إِلا مُکَاءً وَتَصْدِیَهً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا کُنْتُمْ تَکْفُرُونَ»[۱] یعنی: «نماز آن ها در کنار خانه خدا جز سوت کشیدن و کف زدن، چیز دیگری نبود، بنابراین، به جهت کفرتان عذاب الهی بچشید»

خداب متعال، کفار را به واسطه این کار مورد انتقاد و نکوهش قرار داده و آن عمل را یکی از علل و اسباب سزاواری عذاب دانسته است. علامه این موضوع را در کتاب «نهج الحق و کشف الصدق» در مبحث حلول و رد بر صوفگری آورده و گفته است: عبادت آنان رقص وپایکوبی و کف زدن و آواز خوانی ست و و خداوند نابخردان و کفا را بر این کار نکوهش کرده و فرموده است: «و ما کان صلوتهم عند البیت الاّ مکاءً و تصدیه» بنابراین، کدام گمراهی بالاتر از این گمراهی است که فردی با آنکه خدا را پرستش می کند به گونه ای تبرک جوید که خدا بدان وسیله کفار مورد نکوهش قرار داده است.

صاحب «کشّاف» می گوید: مُکا بر وزن تُفا و رُعا از ماده مُکا یمکُو، به معنای سوت کشیدن است و «المُکا» نیز از همین ماده است و گویی به جهت سوت کشیدن زیاد بدین اسم نامیده شده و تصدیه بر وزن تفعله یعنی تصفیق از ماده صدا و یا از صدّ یصّد است و معنایش این است که کفار، سوت کشیدن و کف زدن را جایگزین نماز کرده بودند.

از جمله روایاتی که بر این معنا دلالت دارد می توان به روایتی که کلینی آن را در باب غنا از امام صادق علیه السلام از رسول خدا صلوات الله علیه و آله روایت کرده، استناد جست. رسول اکرم صلوات الله علیه و آله فرمود: «أنها کم عن الزفن و المزمار و عن الکوبات و الکبرا»[۲] «شما از انجام رقص و پایکوبی و دف و دایره و نواختن طبل نهی می کنم».

بنا به نقل عامه و خاصه، در جلساتی که نبی مکرم اسلام و یادانش در مسجد داشتند چنان سکوتی بر مجلس حاکم بود که گویی پرنده بر سر افراد نشسته است. ولی آن حالت کجا و کارهایی که صوفی ها اختراع کردند کجا؟ روایت دیگری را طبرسی در مجمع البیان در ذیل آیه شریفه «ادعوا رّبکم تضرعاً و خفیهً‌»[۳] «پروردگار خود را با تضرع و زاری و در پنهانی بخوانید» از رسول اکرم صلوات الله علیه و آله نقل کرده که در یکی از جنگها آن گاه که با سپاهیانش وارد دره ای شدند، مردم بانگ تکبیر و تهلیل (لا اله الا الله) سردادند رسول خدا فرمودند: «ایها الناس اربعوا علی انفسکم اما انّکم لا تدعون الأصمّ و لا غائباً انّکم تدعون سمیعاً بصیراً»[۴] «مردم! از بلند کردن صدایتان خوداری کنید زیرا شما کسی را فرامی خوانید که نه کر است و نه غایب، بلکه خدایی را می خوانید که شنونده و نزدیک است».

روایات متعدد دیگری را علما و دانشمندان ما در مورد نهی از بلند کردن صدا در مسجد نقل کرده اند با این که صوفی ها بیشتر این کارها را در مسجد انجام می دهند. نهی از این قبیل امور یا جنبه تحریم دارد یا کراهت، به هر حال، دلیل بر ناشایست بودن این امر است با این که صوفیان به رجحان آن قائل اند و این عمل صریحاً مخالف با شرع است و اصل مشروعیت آن ثابت نگشته تا حکمش حکم عبادت مکروه باشد؛ با این که زشتی و ناپسندی و ناشایستگی آن کاملاً روشن است. شاعر در این باره چه زیبا سروده است:

أیا جیل التصوف شرّ جیل                       لقـد جئتـم بشـیء مستحیـل

أفی القرآن قال لکم الهی                      کلوا مثل البهائم و ارقصوا لی

یعنی: ای نسل تصوف که بدترین نسل اید، در حقیقت مسلک و راه و رسم  محالی را به ارمغان آوردید،‌آیا خدا در قرآن به شما دستور داد که مانند حیوانات بخورید و برایم رقص و پایکوبی کنید؟

دیگری گفته است:

لو کان مولانا یحبّ الغنی                      ارسل مع کل نبیّ رباب

او کان بالرقص ینال المُنی                     ما دخل الجنّه غیر دباب

یعنی: اگر خدای ما آواز و موسقی را دوست داشت همراه با هر پیامبری کمانچه ای می فرستاد و اگر آدمی به واسطه رقص و پایکوبی به خواسته هایش دست می افت غیر از خرس کسی وارد بهشت نمی شد.

__پی نوشت___________

[۱]. سوره انفال، آیه ۳۵.
[۲]. وسائل الشیعه: ج۱۲، ص۲۳۳، ح ۶.
[۳]. سوره اعراف، آیه ۵۵.
[۴]. وسائل الشیعه: ج ۷، ص ۱۶۴. کنز العمال، ج۲، ص۳۲۴۳.
منبع: کتاب نقدی جامع بر تصوف: ص۱۶۵.

مطالب مرتبط

شیخ حر عاملی در کتاب نقد جامعی بر تصوف در بابی جداگانه به نکوهش این عمل صوفیان پرداخته است. رقص و پايكوبي در اين باب بر اعمالي نظير رقص و دست افشاني و عربده كشيدن صوفيان كه ...

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • آخرین مطالب