پنجشنبه, ۳۰ خرداد ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، آیا بعد از زیارت حضرت معصومه(س) بهشتی می‌شویم؟ در 19 ساعت قبل منتشر شده است .
»   شبهات عصمت, شبهات قرآنی  »   عصمت پیامبر و تعارض با آيه 19 سوره محمد و 55 غافر
۱۸ شهریور ۱۳۹۷ , ساعت ۲:۰۱

عصمت پیامبر و تعارض با آیه ۱۹ سوره محمد و ۵۵ غافر

سوال:
در آیه ۱۹ سوره محمد و آیه ۵۵ سوره غافر مى‌خوانیم: (واستَغفِر لِذَنبِکَ؛ براى گناه خود طلب مغفرت کن) در آیه ۲ سوره فتح نیز آمده است: (لِیَغفِرَ لَکَ اللّهُ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وما تَاَخَّرَ؛ تا خدا گناهان گذشته و آینده تو را مورد مغفرت قرار دهد.) با توجه به عصمت پیامبر صلى الله علیه وآله، این گونه آیات را که نسبت گناه به آن حضرت مى‌دهند، چگونه باید معنا کرد؟

پاسخ:
درباره دو آیه نخست و درباره دعاها و مناجات‌هاى پیامبر و امامان معصوم علیهم السلام که خود را گنه‌کار مى‌شمردند و استغفار مى‌کردند، توجیهات گوناگونى مطرح شده است.
جامع‌ترین توضیح براى این موارد آن است که معناى گناه در بین انسان‌هاى معمولى و انسان‌هاى معصوم تفاوت دارد. براى ما انسان‌هاى معمولى، گناه عبارت از ترک واجبات و انجام محرّمات است؛ ولى براى پیامبران و امامان -با توجه به این که آنان در اوج کمال و قرب پروردگارند- گناه مفهومى وسیع‌تر دارد؛ زیرا آنان براى خود وظایفى بالاتر از وظایف مردم عادى قائل هستند و چه بسا هرگونه توجّه به غیر خدا و محبوب حقیقى را -حتّى اگر از سر ضرورت باشد- براى خود گناهى بزرگ مى‌شمارند که باید براى آن از خدا طلب مغفرت کنند.[۱]
به عبارت دیگر اگرچه اشتغال اینان به کارهاى عادى زندگى از سر ضرورت است؛ ولى با توجه به این که تک تک این کارها با اختیار انجام مى‌پذیرد، نوعى گناه براى آنان شمرده مى‌شود که تیرگى آن باید با استغفار بر طرف شود. این حدیث پیامبر صلى الله علیه وآله: «دلم تیره می‌گردد پس هر روز هفتاد بار استغفار مى‌کنم.» و نیز آیه ۵۵ سوره غافر و آیه ۱۹ سوره محمّد و آیات فراوانى را که در آن آیات پیامبران الهى از خدا طلب بخشش کرده‌اند، را باید همین‌گونه معنا کرد.[۲]
به عبارتی، گناه مراتبى دارد و مغفرت نیز مراتبى دارد. مرتبه‌اى از گناه، انجام عمل خلاف شرع یا ترک واجب الهى است و مغفرت در مقابل این مرتبه از گناه، زدودن عذاب‌ها و آثار این مرتبه از گناه است. مرتبه دیگرى از گناه، مشغول شدن به غیر خداست که تیرگى خاص خود را دارد و اثر آن نیز با مغفرتى متناسب با این نوع گناه زدوده مى‌شود. پیامبران گرچه معصومند؛ ولى نسبت دادن نوعى از تیره شدن دل و در نتیجه بهره‌مندى آنان از مغفرت الهى خلاف عصمت نیست.

امّا درباره آیه ۲ سوره فتح، مفسّران احتمال دیگرى را نیز مطرح ساخته‌اند. به نظر برخى از مفسّران، این آیه و آیه قبلى آن، درباره فتح مکّه است. خداوند در این دو آیه مى‌فرماید: «همانا گشایشى آشکار در کار تو پدید آوردیم تا خداوند گناه نخستین و آینده تو را بیامرزد.» ربط بین فتح مکّه و آمرزش گناه پیامبر صلى الله علیه وآله زمانى پذیرفتنى است که ما براى گناه و مغفرت در آیه ۲ سوره فتح معنى دیگرى در نظر بگیریم.
توضیح سخن این گروه از مفسّران آن است که «ذنب» در لغت به معناى آثار شوم و تبعات یک کار است. ظهور اسلام در آغاز، زندگى مشرکان را به هم ریخت و پیامبر گرامى در صدد دگرگون ساختن ارزش هایى بر آمدند که تا آن زمان به معناى ارزش اجتماعى مطرح بود. این امر باعث شد که مشرکان، موجودى خود را در خطر ببینند؛ از این رو هرگونه تهمت و صفت ناروا را به حضرت نسبت مى‌دادند؛ ضدّ ایشان شایعه‌هایی مى‌ساختند؛ گناهان مختلف براى وى مى‌شمردند؛ او را جنگ طلب، آتش افروز، بى‌اعتنا به سنّت‌هاى راستین، فحّاش به بت‌ها، غیر قابل تفاهم و… مى‌شمردند؛ بنابراین، پیامبر از نظر مشرکان، بزرگ‌ترین گناهان را مرتکب شده بود و او را مستوجب عقوبت مى‌دانستند.

فتح مکّه باعث شد که مشرکان دو گروه شوند: گروهى مسلمان شوند و در نتیجه فهمیدند که کارهاى پیامبر نه تنها گناه نبوده، بلکه از بهترین عبادت‌ها بوده است و آیین او، بر خلاف آنچه مى‌پنداشتند یک آیین پیشرو الهى و آیات قرآنش، ضامن تربیت نفوس انسان‌ها و پایان‌گر ظلم و ستم و خونریزى بوده است. گروه دیگر، در اقلیت قرار گرفتند و شوکت و قدرت خود را از دست دادند و فهمیدند که پیامبر صلى الله علیه وآله، واقعیتى است که باید او را بپذیرند؛ به این جهت، از تصمیم‌هاى خطرناک گذشته منصرف شدند. نتیجه این که، این گناهان (قبل از هجرت و بعد از هجرت) گناهان واقعى نبودند، بلکه گناهانى پندارى و در افکار مردم بود که پیروزى‌هاى بعد، بر همه آنها خط بطلان کشید.[۳]
بر اساس این دیدگاه، مغفرت مورد اشاره در آیه نیز پوشاندن گناهان مورد نظر مشرکان و ایمن ساختن رسول خدا صلى الله علیه وآله از شرّ قریش خواهد بود.[۴]

روزى مأمون از حضرت رضا(علیه السلام) درباره همین آیه پرسید و امام در پاسخ فرمود: هیچ کس نزد مشرکان مکّه گناهش سنگین‌تر از رسول اکرم صلى الله علیه وآله نبود؛ زیرا آنها ۳۳۰ بت مى‌پرستیدند. هنگامى که پیامبر آنها را به توحید دعوت کرد بسیار بر آنها گران آمد و گفتند: آیا او همه خدایان ما را به یک خدا تبدیل کرده است؟ چیز عجیبى است! ما هرگز چنین چیزى را از پدران خود نشنیده‌ایم. این فقط یک دروغ بزرگ است. امّا هنگامى که خداوند متعال مکّه را براى پیامبرش [بعد از صلح حدیبیه] گشود خداوند فرمود: اى محمّد! ما فتح مبینى را براى تو فراهم کردیم تا گناهان گذشته و تازه‌اى که نزد مشرکان عرب به خاطر دعوت به توحید داشته و دارى؛ ببخشد؛ زیرا بعضى از مشرکان مکّه تا آن روز ایمان آورده و بعضى‌ها از مکّه بیرون رفتند و ایمان نیاوردند، ولى قادر بر انکار توحید نبودند. براى همین، گناه پیامبر در نظر آنها نیز به خاطر پیروزى بخشوده شد. هنگامى که مأمون این سخن را شنید عرض کرد: «بارک الله اى ابوالحسن».[۵]

__پی‌نوشت____________
[۱]. با اقتباس از آموزش عقاید مصباح یزدى: ج ۲، ص ۷۷.
[۲]. ر.ک: تفسیر المیزان: ج ۶، ص ۳۶۶.
[۳]. تفسیر نمونه: ج ۲۲، ص ۲۰.
[۴]. ر.ک: تفسیر المیزان: ج ۱۸، ص ۲۵۴.
[۵]. نورالثقلین: ج ۵، ص ۵۶.

سایت مرکز آموزشی علوم قرآنی

مطالب مشابه

متن شبهه:دو اشتباه در آیه های ۶۵ و۶۶ سوره انفال وجود دارد:اشتباه اول: گفته می‌شود که "یک مجاهد مسلمان می‌تواند بر ده نفر کافر غلبه کند" اما این وعده یا پیش‌بینی درست از ...
متن شبهه:می‌دانید نظر اسلام در مورد شعر و شاعری چیست برایتان می‌گویم خدایتان چنین می‌گوید: «شعرا کسانی هستند که گمراهان از انها پیروی می‌کنند. آیا نمی‌بینی آنها در هر وادی سر گردانند و ...
سوال:چرا برای خداوند از ضمایر مذکر که برای مردان است استفاده شده است؟ آیا این بدان معنا نیست که اسلام برای مردان ارزش بیشتری نسبت به زنان قائل است؟...
متن منتشر شده در فضای مجازی:"خداوند در روز ازل به «عدم» خطاب کرد! و با کُن فیکون دنیا را یِگهو از «هیچ» پدید آورد؛... این را هم بشنو: که منطقی نیست به «عدم» ...
سوال:چرا در زمانی که زنان شوهردار اسیر شدند آیه‌ای نازل شد که زنان شوهردار برای مسلمانان حلال است؟ پاسخ:ازدواج با زنان همسردار در شرع مقدس اسلام حرام ...

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب