سه شنبه, ۰۳ مهر ۱۳۹۷
آخرین مطلب با عنوان ، آیا روضه دوطفلان حضرت زینب (س) معتبر است؟ در 1 هفته قبل منتشر شده است .
»   بررسی روایات و متون, پرسش و پاسخ, تاریخ ائمه (ع)  »   آیا اهل بیت علیهم السلام، فرزندی به نام عایشه داشته اند؟
219 views
۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۷ , ساعت ۱۲:۲۶

آیا اهل بیت علیهم السلام، فرزندی به نام عایشه داشته اند؟

سوال:

آیا اهل بیت علیهم السلام، فرزندی به نام عایشه داشته اند؟

 

پاسخ:

اهل سنت، بر این نکته بسیار تاکید دارند که، اگر اهل بیت علیهم السلام، با خلفاء مشکل داشته و مخالفت نمودند، چرا نام فرزندان خود را از نام آنها قرار داده اند. در ادامه همین سخن، می گویند عایشه نیز، با اهل بیت رابطه خوبی داشته و اهل بیت نام فرزندانشان را عائشه گذاشته اند.

آنها مدعی هستند امام صادق، امام کاظم، امام رضا، امام هادی و امام حسن عسکری، فرزندانی به نام عائشه داشته اند.

در این مختصر، به بررسی این ادعا می پردازیم:

ابتدا روایتی از امام صادق علیه السلام… مرحوم کلینی با سند صحیح ، چنین روایت می کند:

«الْحـُسـَیـْنُ بـْنُ مـُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ یَعْقُوبَ السَّرَّاجِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع وَ هُوَ وَاقِفٌ عَلَى رَأْسِ أَبِى الْحَسَنِ مُوسَى وَ هُوَ فـِى الْمـَهـْدِ فـَجـَعـَلَ یـُسـَارُّهُ طـَوِیلًا فَجَلَسْتُ حَتَّى فَرَغَ فَقُمْتُ إِلَیْهِ فَقَالَ لِى ادْنُ مِنْ مـَوْلَاکَ فـَسـَلِّمْ فَدَنَوْتُ فَسَلَّمْتُ عَلَیْهِ فَرَدَّ عَلَیَّ السَّلَامَ بِلِسَانٍ فَصِیحٍ ثُمَّ قَالَ لِیَ اذْهـَبْ فـَغَیِّرِ اسْمَ ابْنَتِکَ الَّتِى سَمَّیْتَهَا أَمْسِ فَإِنَّهُ اسْمٌ یُبْغِضُهُ اللَّهُ وَ کَانَ وُلِدَتْ لِیَ ابْنَهٌ سَمَّیْتُهَا بِالْحُمَیْرَاءِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع انْتَهِ إِلَى أَمْرِهِ تُرْشَدْ فَغَیَّرْتُ اسْمَهَا»[۱]

یـعـقـوب سـراج گـوید: خدمت امام صادق علیه السلام رسیدم ، آن حضرت بالاى سر ابى الحـسن موسى کاظم (ع) که در گهواره بود، ایستاده و مدتى با او راز مى گفت ، من نشستم تا فارغ شـد. نـزدیـکش رفتم ، به من فرمود: نزد مولایت برو و سلام کن ، من نزدیک رفتم و سلام کردم ، او با زبانى شیوا به من جواب سلام گفت : سپس به من فرمود: برو و نام دخترت را که دیروز گذاشتى تغییر ده ، زیرا خدا آن اسم را مبغوض دارد، ـ یعقوب گوید، براى مـن دخـتـرى مـتـولد شـده بـود کـه نامش را حمیراء گذاشته بودم ، امام صادق علیه السلام فرمود: به دستور او رفتار کن تا هدایت شوى . پس من اسمش را تغییر دادم.

پر واضح است که کلمه حمیراء نام دیگر عائشه است؛ و حضرت صادق علیه السلام، از نامگذاری به نام او منع کردند. البته نباید از ضعف سندی روایت چشم پوشید.

اما نامگذاری عائشه در بین اهل بیت:

باید توجه داشت که در هیچ منبعی، برای حضرت علی، امام حسن، امام حسین، امام سجاد، امام باقر، امام صادق و امام جواد علیهم السلام، هیچ فرزند دختری به نام عائشه نام برده نشده است.

اما در برخی منابع برای امام کاظم، امام رضا و امام حسن عسکری، فرزند دختری یاد شده است که نامش عائشه بوده است؛ حال به بررسی هر کدام از این اقوال می پردازیم:

 

۱_ امام کاظم علیه السلام:

در تعداد همسران و فرزندان امام موسی کاظم علیه السلام، اختلاف بسیار زیادی در بین راویان و تاریخ نویسان وجود دارد، و از آنجا که هیچ تحقیق شایسته ای در اینباره وجود ندارد، بررسی فرزندان حضرت، کار ساده ای نخواهد بود. اختلاف به قدری است که تعداد فرزندان حضرت از ۳۰ نفر تا ۶۰ نفر مورد اختلاف می باشد و در نامگذاری آنها نیز اختلافات بسیار کثیر است. این مورد را نیز باید اضافه نمود که اختلاف در بین دختران حضرت، بیش از پسران حضرت می باشد.

در کتاب الارشاد، شیخ مفید برای حضرت فرزندی را به نام عائشه نام می برد، اما به جهت آنکه در باقی منابع، چنین مطلبی به صورت مجزاء نقل نشده است، نمی توان آن را پذیرفت. ضمن اینکه در برخی منابع، دقیقا لیست اسامی الارشاد یاد شده، با تفاوت اینکه به جای نام عایشه، عباسه آمده است. در برخی منابع نیز به جای عایشه، نام های دیگری بیان شده است. البته برخی منابع نام این دختر را عائشه معرفی کرده اند و القابی برایش نام برده اند از جمله عباسه و ام عبدالله و محموده.

در روایتی از امام رضا علیه السلام نقل شده است که زمانی که پدرم، در مجلس هارون مورد سوال قرار گرفت که: تعداد عیال شما چه مقدار است؟ حضرت فرمودند: پانصد نفر. هارون سوال کرد: همه فرزند شما هستند؟ حضرت فرمودند: خیر، اکثرشان غلام و خدم و حشم اند، اما اولاد من سی و اندی است. [۲]

از روایت فوق مشخص می گردد که اختلاف نقل در تعداد فرزندان حضرت، بسیار فاحش است و نمی توان به آمارهای کتب، اعتبار داشت. با اوضاع خفقان آن زمان و همچنین کثرت فرزندان حضرت و البته عدم دسترسی شیعیان به حضرت برای رسیدن به حقایق و مطالب حقه، و … باعث شده است که نام فرزندان حضرت، برای ما مخفی بماند و یا متفاوت نقل شود.

به این مطلب باید افزود که برخی از بزرگان علم نسب شناسی، وجود فرزندی به نام عائشه را به طور کلی برای حضرت امام کاظم علیه السلام منتفی می دانند و آن را تکذیب نموده اند. همچون فخر رازی در کتاب الشجره المبارکه فی الانساب الطالبیه.

 

۲_ امام رضا علیه السلام:

در تعداد فرزندان امام رضا علیه السلام نیز، مانند پدر گرامیشان اختلاف است؛ اما از برخی روایات، می توان چنین استناد نمود که حضرت جز امام جواد علیه السلام، هیچ فرزندی نداشتند. در اینباره می توان به عبارت الارشاد شیخ مفید استناد کرد که می فرماید: «و مضی الرضا بن موسی علیه السلام ولم یترک ولداً نعلمه الا ابن الامام بعده ابا جعفر بن محمد علی علیهما السلام و کانت سنه الیوم وفاه ابیه سبع سننین و اشهراً» [۳] یعنی: امام رضا علیه السلام از دنیا رفت و تا آنجا که ما می دانیم فرزندی از او جز حضرت امام محمد تقی علیه السلام باقی نمانده بود و در روز وفات امام رضا، سن شریف او هفت سال و چند ماه بود.

موید این روایت، روایت صحیح دیگری است که در ابواب فقهی در مساله قیافه شناسی مورد استناد قرار می گیرد، در آن روایت نیز مشخص می گردد که امام جواد علیه السلام اولین فرزند حضرت، بوده است و بعد از ایشان، تا سالها، فرزندی نداشتند.

به این مطلب، بزرگان دیگری نیز اشاره کرده اند، از جمله ابن شهر آشوب در مناقب و طبری در تاریخ خودش صراحتا تعداد فرزند حضرت را تنها امام جواد معرفی کردند.

البته برخی چون مرحوم مجلسی در تذکره الائمه و اربلی در کشف الغمه، برای حضرت فرزندان دیگری را نیز نقل کرده اند، که این نقل، خلاف مشهور و موافق عامه بوده است. در این نقل، دختری به نام عائشه نیز دیده می شود.

 

۳_ امام هادی علیه السلام

درباره دختران امام هادی علیه السلام نیز، مانند سایر ائمه، اختلاف شدیدی است؛ شیخ مفید در الارشاد برای حضرت، یک دختر نام می برد، به اسم عائشه. اما در مقابل ابن شهر آشوب، تنها یک دختر نام می برد و اسم او را علیّه معرفی می کند. طبرسی نیز نام دختر حضرت را دلاله معرفی میکند.

طبق آنچه تاریخ نویسان نگاشته اند، جز یک دختر برای حضرت هادی علیه السلام، منتفی است، بنابراین حضرت امام هادی، یک دختر داشتند که ممکن است اسم های متعددی داشته باشند. اینکه کدام نام، نام اصلی ایشان بوده و کدام نام را مردمان یا حکومت و یا حتی خود حضرت بر ایشان گذاشته اند، بر ما پوشیده است.

 

۴_ امام عسکری علیه السلام

درباره تعداد فرزندان امام حسن عسکری، نیز اختلاف وجود دارد، اما اغلب و نظر مشهور بر این است که حضرت تنها یک پسر داشتند به نام و کنیه رسول اکرم، که امام زمان علیه السلام می باشند.

شیخ مفید صراحتا می گوید: «ما او را به جز قائم فرزندى دیگر نمی‌دانیم». البته برخی منابع از فرزندان دیگری نیز یاد کرده اند؛ که از لحاظ تاریخی و مفاد، برای ما هیچ اعتباری ندارد و با مستندات تاریخی و روایی تخالف دارد. بنابراین وجود هیچ دختری برای حضرت امام حسن عسکری، ثابت نخواهد بود.

 

نتیجه:

با مطالب بیان شده، وجود دختری به نام عائشه برای هیچ یک از ائمه ثابت نشده است. اما بر فرض قبول وجود فرزندی به نام عائشه برای حضرات معصومین، این نامگذاری، دلیل بر تطهیر چهره عائشه بنت ابی بکر نمی شود. چرا که دختر ابوبکر، در مقابل امام زمانش حضرت علی علیه السلام لشکر کشی کرد، به دستور او به جسد امام حسن مجتبی علیه السلام تیر پرتاب شد، از دفن حضرت در کنار جدشان منع کرد، بر علیه امیرالمومنین توطئه نمود، در قتل عثمان دست داشت، فتنه شام را به راه انداخت و در نهایت متهم به قتل رسول اکرم صلوات الله علیه و آله شد.

هرگز با یک نامگذاری، رابطه حسنه ای بین اهل بیت و خاندان درخت خبیثه رخ نخواهد داد و دلیل بر چشم پوشی از فسادها و انحرافات آنها نمی شود.

__پی نوشت___________

[۱]. اصول کافى: ج ۲، ص ۸۵، ح ۱۱.

[۲]. عیون اخبار الرضا: ج۱، ب۷، ح۱۱، ص۱۷۲.

[۳]. الارشاد: ج ۲، ص ۲۷۱.

پایگاه تخصصی شبهه _ شیخ علی شاهرودی

مطالب مرتبط

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • آخرین مطالب