شنبه, ۲۶ مرداد ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، نخستین اندیشه‌های شیعی (تعالیم امام محمد باقر ع) در 3 هفته قبل منتشر شده است .
»   بررسی روایات و متون, شبهات عاشورایی  »   منظور از لعن اول و دوم… در زیارت عاشورا چه کسانی هستند؟
۷ مهر ۱۳۹۶ , ساعت ۱۸:۳۷

منظور از لعن اول و دوم… در زیارت عاشورا چه کسانی هستند؟

متن شبهه:
آیا می‌دانستید، در زیارت عاشورا وقتی می‌خوانند، اللهم العن الاول و الثانی و الثالث و الرابع، ویزید خامسا… چه کسانی هستند؟ اولی قابیل پسر حضرت آدم، که پایه گذار قتل و فساد بود. دوم قیدار فرزند سالف، قاتل شتر صالح نبی ع است. سومی پادشاه رومانی بیلاطس، قاتل حضرت یحیی ع. چهارمین نفر ابن ملجم مرادی قاتل حضرت علی ع است، که توسط دختری به نام قطام تحریک شد. و پنجمین یزید بن معاویه علیه اللعنه قاتل امام حسین ع است، لطفا منتشر شود تا دشمنان با تفسیر نابجا جهت تفرقه افکنی استفاده ننمایند. (منبع: مجالس المومنین- قاضی نورالله شوشتری(ره) ص ۲۹۱)

پاسخ:
زیارت عاشورا، از زیارات ماثوره و معتبره شیعی است، که نمی‌شود در اعتبار آن خدشه وارد کرد. به همین جهت، دشمنان شیعه، اقدام به تحریف معنایی عبارات زیارت می‌کنند. از جمله مطالبی که به آن استمساک می‌کنند، مساله لعن موجود در زیارت است.

متن مرحوم شوشتری
در شبهه، به عبارتی از قاضی نورالله شوشتری استناد داده شده است که به بررسی آن می‌پردازیم، مرحوم شوشتری می‌فرمایند:
«وشی بالشیخ (ره) الى خلیفه الوقت العباسیّ “أحمد” أنه هو و أصحابه یسبون الصحابه، و کتابه المصباح یشهد بالک، فقد ذکر أن من دعاء یوم عاشوراء:- اللّهمّ خصّ أنت أول ظالم باللعن منی و ابدأ به أولا ثمّ الثانی ثمّ الثالث ثمّ الرابع، اللّهمّ العن یزید بن معاویه خامسا. فدعا الخلیفه بالشیخ و الکتاب فلما احضر الشیخ و وقف على القصه ألهمه اللّه أن قال: لیس المراد من هذه الفقرات ما ظنه السعاه بل المراد بالأول قابیل قاتل هابیل و هو أول من سنّ الظلم و القتل، و بالثانی قیدار عاقر ناقه صالح، و بالثالث قاتل یحیى ابن زکریا من أجل بغی من بغایا بنی إسرائیل، و بالرابع عبد الرحمن بن ملجم قاتل علیّ بن أبی طالب. فلما سمع الخلیفه من الشیخ تأویله و بیانه قبل منه ذلک و رفع منزلته. و انتقم من الساعی و أهانه.»[۱]
یعنی:
«در نزد خلیفه ی وقت عباسی “احمد” بدگویی شیخ طوسی را کردند که او و اصحابش صحابه را دشنام می‌دهند و کتاب مصباح شیخ طوسی شاهدی بر این مساله است و این قسمت از دعای روز عاشورا را ذکر کردند که “اللهم خص انت اول ظالم باللعن منی و ابدا به اولا ثم الثانی ثم الثالث ثم الرابع، اللهم العن یزید بن معاویه خامسا”. خلیفه شیخ طوسی را فراخواند. هنگامی که شیخ طوسی حاضر شد و از ماجرا آگاه شد، خدا بر او الهام کرد که بگوید: مراد از این موارد آن چیزی که سخن چینان و بدگویان گمان کردند نیست بلکه منظور از اول “قابیل” است که که قاتل هابیل است و او اولین کسی است که ظلم و قتل را پایه گذاری کرد و منظور از ثانی “قیدار” است که ناقه ی صالح را پی کرد و منظور از ثالث قاتل یحیی بن زکریا است که متجاوز و ستمگری از ستمگران بنی اسرائیل بود و منظور از رابع “عبد الرحمن بن ملجم” قاتل علی بن ابی طالب است. پس هنگامی که خلیفه تاویل این عبارات را از شیخ طوسی شنید، منزلت شیخ طوسی در نزد او بالا رفت و از سخن چین و بدگو انتقام گرفت و او را خوار ساخت.»

معنای کلام شیخ طوسی
با این بیان، کاملا مشخص می شود که دلیل بیان این عبارت که منظور از لعن شدگان در زیارت عاشورا، قابیل، قیدار، ابن ملجم و … است، نوعی تقیه بوده است و به صراحت در عبارت نیز یاد شده است.

منظور از لعن شدگان چیست
اما این سوال مطرح است که منظور از این افراد چه کسانی هستند؟
در پاسخ باید ابتدا به بررسی مفهوم ادراکی از متن زیارت اشاره داشته باشیم:
در این بخش از زیارت، آمده است که: «اللَّهُمَّ خُصَّ أَنْتَ أَوَّلَ ظَالِمٍ بِاللَّعْنِ مِنِّی وَ ابْدَأْ بِهِ أَوَّلاً ثُمَّ (الْعَنِ) الثَّانِیَ وَ الثَّالِثَ وَ الرَّابِعَ‏ اللَّهُمَّ الْعَنْ یَزِیدَ خَامِساً وَ الْعَنْ عُبَیْدَ اللَّهِ بْنَ زِیَادٍ وَ ابْنَ مَرْجَانَهَ وَ عُمَرَ بْنَ سَعْدٍ وَ شِمْراً وَ آلَ أَبِی سُفْیَانَ وَ آلَ زِیَادٍ وَ آلَ مَرْوَانَ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَهِ»
معنی آن چنین است که: «خدایا مخصوص گردان نخستین ستمگر را به لعنت من و آغاز کن بدان لعن اولى را و سپس دومى و سومى و چهارمى را خدایا لعنت کن یزید را در مرتبه پنجم و لعنت کن عبیداللّه پسر زیاد و پسر مرجانه را و عمر بن سعد و شمر و دودمان ابوسفیان و دودمان زیاد و دودمان مروان را تا روز قیامت».
نکته حائز اهمیت این است که وقتی یزید بن معاویه، در مرتبه پنجم لعن می‌شود، باید بسنجیم که این مرتبه پنجم از چه جهتی است؟ آنگاه با اندک بررسی‌ای به این نتیجه می‌رسیم که: یزید پنجمین خلیفه اهل سنت است. معاویه چهارمین آنها، عثمان سومین، عمر دومین و ابوبکر اولین خلیفه.
شاید اشکال شود که حضرت علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام نیز خلیفه اهل سنت بوده‌اند؛ با این حساب، چرا آنها را در آمار حساب نکرده‌ایم؛ حقیقت این است که این بخش از زیارت، در مقام شمارش تعداد خلفاء نیست، بلکه در مقام لعن دسته‌ایست که ۵ نفرند و پنجمین آنها، یزید است. این ترتیب (کسانی که مستحق لعن هستند) را بسنجیم، یزید پنجمین آنهاست.
اگر به روایات صحیحه نیز مراجعه کنیم، اشاره به لعن‌های مخفی از جمله لعن به اولی و دومی و یا لات و عزی، منظور دو خلیفه اهل سنت‌اند.

با این بیان مشخص می شود که:
۱_ مصداق لعن در این فراز از زیارت، افراد نامعلومی هستند.
۲_ مصداق لعن، آنچه که مرحوم شوشتری بیان کرده‌اند، نیستند، بلکه منظور بیان تقیه شیخ طوسی است.
۳_ مصداق لعن را هم از مفهوم زیارت و هم باقی روایات، می‌توان تشخیص داد.

__پی‌نوشت__________
[۱]. الاستبصار فیما اختلف الاخبار،مقدمه المجلد الاول ط موسسه الاعلمی – بیروت (به نقل از مجالس المومنین مرحوم شوشتری)، مقدمه کتاب.

شیخ علی شاهرودی _ پایگاه تخصصی شبهه

مطالب مشابه

پرسش:چرا آن بدعت‌هايی را كه عمر و ابوبكر كرده بودند مردم با آنها مخالفت نكردند؟ و چرا با عثمان مخالفت كردند و براو قيام كردند؟ پاسخ:شرايط زماني ...
روی عَنِ النَّبِیصلی الله علیه و آله، انه قال:مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِیداًوَ مَنْ مَاتَ عَلَی بُغْضِ آلِ مُحَمَّدٍ لَمْ یشَمَّ رَائِحَةَ الْجَنَّة مقدمهیکی از ...
متن شبهه:چرا امامی که مثانه میترکاند دشمنان خود را با دعا نابود نکرد؟ در اصول کافی باب بَابُ الدُّعَاءِ عَلَى الْعَدُوِّ ( نفرین بر دشمن) روایت طولانی است که امام دعا میکند برای ...
پرسش:نارضايتی و غضب فاطمه زهرا سلام الله علیها، نسبت به خلفاء در چه كتاب‌هایی بيان شده است؟ پاسخ:در اكثر تواريخ و كتب روائی معتبر اهل سنت اين ...
متن شبهه:با توجه به اين‌كه خلفای سه گانه در طول حياتشان در عصر پيامبر اكرم صلی الله عليه و آله هيچ‌گونه خطائی و خلافی مرتكب نشده و همراه اعمالشان مورد تأييد نبی مكرم ...

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب