سه شنبه, ۲۷ آذر ۱۳۹۷
آخرین مطلب با عنوان ، شبهه: سقف خانه ما سوراخ است (حسین پناهی) در 6 روز قبل منتشر شده است .
»   شبهات قرآنی  »   آیا روحانیون در مقابل نقدهای قرآنی مغلطه می کنند؟
791 views
۱ اردیبهشت ۱۳۹۶ , ساعت ۲:۲۸

آیا روحانیون در مقابل نقدهای قرآنی مغلطه می کنند؟

متن منتشر شده در فضای مجازی:

همیشه و هرزمانی که آخوندها در تنگنای نقد یک منتقد قرآن قرار میگیرند، این مغلطه بی محتوا رو تکرار میکنن: آیه قبل و بعد این آیه چی میگه؟؟ شان نزول این آیه چی هست؟؟ تفسیرش چی هست؟؟ حدیث و سیره نبوی راجبش چی گفته ؟؟ و در زمانی که حسابی شکست خوردن میگن این نسخ شده، و دقیقا میشه فهمید که اینکه میان میگن که آیه قبل و بعد این آیه چیه، یه دروغه که تو ذهن عامه مردم کردن.

 

پاسخ:

ادبیات عامیانه نویسنده مطلب، بیانگر سطح علمی و جایگاه شخصیتی اوست. اما آنچه که در این مختصر به عنوان اعتراض بیان شده است، در چند بند، مورد تحلیل قرار می گیرد.

همواره به قرآن کریم، و اسلام به عنوان یک ایدولوژی نقد هایی وارد می شود، که این نقدها توسط عالمان دینی، پاسخ داده شده و یا خواهند شد. این پاسخ ها خود به دو طریق و با دو رویکرد می باشند، برخی مخاطبشان مومنین و مسلمین هستند، که توقع پذیرش این پاسخ توسط منتقد را نداریم. و دیگری پاسخی است عام تر به جهت بیان پاسخ برای هر قشری از جمله غیر مسلمین.

با این مقدمه، به تحلیل مفاد متن خواهیم پرداخت:

۱_ اینکه در نقد هر کتابی، نیاز است تا قبل و بعد از متن کتاب هم بررسی شود، یک امر عقلی و اخلاقی است. یقینا یک بند از کتابی ۶۰۰ صفحه ای، بیانگر کامل و واضح از منظور نویسنده نیست. که متاسفانه برخی در نقد قران به این روش استمداد می کنند تا شاید از این طریق بتوانند حرف خود را به کرسی قضاوت بنشانند. اما هر محقق آگاهی می داند برای نقد هر کتابی، باید حداقل یک دور کامل کتاب مطالعه شود تا تمام دیدگاه نویسنده کتاب روشن شود. سپس اگر نقدی وارد بود، به نقد کتاب پرداخته شود.

در مساله دین نیز، چنین است، در نقد دین نیز باید تمام مفاد یک دین بررسی شود، سپس نقد وارد شود. این مساله در نقد کتب آسمانی کمی سخت تر است، چرا که کتب آسمانی ادبیاتی پیچیده داشته و سیری واضح (مانند کتب عادی بشری) نداشته اند. بلکه این کتب آسمانی با ادبیاتی خاص و به صورت کلی نگارش یافته اند، مخصوصا قران کریم که جمع آوری وحی پیامبر اکرم بوده است.

بنابراین هر انسان منصفی این را می پذیرد که اگر قرار است آیه ای مورد بررسی قرار بگیرد، باید آیه قبل و بعد از آن نیز مورد بررسی قرار بگیرد. وقتی منتقد قرآن از خود و نقد خود مطمئن است، نباید ترسی داشته باشد از اینکه آیه قبل و بعد از آیه مورد نقد نیز بررسی شود. بلکه برخلاف آنچه نویسنده متن مدعی است، این خود منتقد است که دچار مغلطه شده و به دنبال حقیقت نیست.

۲_ شأن نزول آیه به معنی آن است که، این آیه در چه تاریخی و برای چه منظوری نازل شده است. این شأن نزول آیه در معنی آیه و مفهوم آن موثر است. مثلا در سوره کوثر، وقتی می خوانیم «ما به تو کوثر اعطاء کردیم» متوجه نمی شویم منظور از کوثر چیست، بنابراین باید به شأن نزول آیه مراجعه کنیم که این آیه در چه تاریخی و به چه منظوری نازل شده است. وقتی متوجه بشویم که این آیه در ولادت حضرت زهرا سلام الله علیها نازل شده است، متوجه خواهیم بود که منظور از کوثر، حضرت زهرا سلام الله علیها است.

ضمنا، وقتی کسی قرآن کریم را به عنوان کتاب مقدس اسلام، نقد می کند، باید بر مبنای اسلام نقد کند؛ یعنی نقدش طوری باشد که یک مسلمان را مجاب کند که به این آیه نقد وارد است. بنابراین باید مفاد اسلامی و شیوه مراجعه مسلمانان به قرآن را مطلع باشد تا به آن وسیله نقد را وارد کند. و وقتی کسی در نقد قرآن مطلبی را می گوید، که پاسخ این نقد با شأن نزول داده می شود، این نقد به اسلام وقرآن از دیدگاه یک مسلمان وارد نیست. پس منتقد تنها از روی تعصب اقدام به نقد این قران کرده است. و الا نقد باید کارساز باشد.

مثلا عاقلانه نیست که یک مسلمان برای وارد کردن نقد به یهود، از منابع اسلامی استفاده کند. بلکه باید از منابع یهودی مورد قبول یهودیان استفاده شود تا یهودی نیز این مطلب را بپذیرد و نقد کارساز بیافتد.

۳_ تفسیر یک آیه از قرآن نیز در مفهوم آیه موثر است. وقتی که آیه ای به رسول اکرم صلی الله علیه و آله نازل شده است؛ هیچکس بهتر از ایشان از مفهوم و مفاد آیه باخبر نخواهند بود. بنابراین عاقلانه آن است که سخنان ایشان را درباره آیه بپذیریم و مفهوم آیه را از خود ایشان بپرسیم. همچنین است سخنان سایر معصومین که توسط خود پیامبر در تفسیر قرآن مورد تایید بوده اند.

علاوه بر تفسیرهای صحیح و مورد وثوق، رجوع به اهل لغت جهت متوجه شدن از معنی لغات و حروف و همچنین رجوع به دانشمندان علم ادبیات عرب، جهت آگاهی از شیوه ترکیب کلمات و ساخت معانی جدید، و البته علوم دیگر (که نزدیک به ۷۰ علم را شامل می شود) لازم و ضروری است تا مفهوم و معنای کامل یک آیه مشخص شود.

همانطور که در مطالعه یک کتاب تخصصی علم پزشکی، نیاز است تا شخص، زبان انگلیسی، علم زیست شناسی، علم گیاه شناسی، علم دارو شناسی و … را آموزش دیده باشد و الا مفهوم کامل و صحیحی از کتاب برداشت نخواهد کرد، علم دین نیز به عنوان یک علم بسیار تخصصی، اینچنین است.

۴_ نسخ در قرآن کریم، تنها یک مرتبه اتفاق افتاده است، که در خود قران کریم، صراحتا نسخ آیه بیان شده و آیه جدید در نسخ آیه قبلی ذکر شده است. بنابراین غیر از یک مورد نسخ، دیگر نسخی در آیات قرآن وجود نخواهد داشت که مسلمین بخواهند در جهت توجیه نقد قرآنی به آن متمسک شوند.

 

در پایان ذکر نکته ای لازم و ضروری است که:

در نقد های قرآنی و اسلامی، باید طوری نقد وارد شود که مفید فایده باشد، یعنی یک مسلمان پس از شنیدن نقد، آن را بپذیرد. اما وقتی نقد وارده به اسلام و قران، نقدی کامل نباشد و یا بر اساس اعتقادا اسلامی نباشد، این نقد ابدا وارد محسوب نمی شود که کسی به آن پاسخ بدهد.

وقتی مسلمانان، قرآن کریم را به همراه تفسیر و شان نزول پذیرفته اند، پس باید نقد هم طوری وارد شود که شامل شان نزول و تفسیر نیز بشود. چرا که اسلام قرآن + تفسیر + شان نزول + روایت صحیحه و … است. پس اینطور نیست که هر کس برداشت خود را از آیه ای بیان کند و آن را نقد بداند.

البته اگر کسی آیه ای از قرآن را یافت و مفهومی را از آن انتزاع کرد که تفسیر و شان نزول و روایت صحیحه ای نیز در تایید آن اقامه نمود، در این صورت، نقد وارد است و باید نقد را پذیرفت. در صورتی که در طول ۱۴۰۰ ساله تاریخ اسلام، چنین نقدی به اسلام شریف و قرآن کریم وارد نشده است.

پایگاه تخصصی شبهه _ شیخ علی شاهرودی

مطالب مرتبط

متن شبهه منتشر شده: يادم مياد پدرم مى گفت: قاسم جان ميدونى چرا ميگن سگ نجس و حرام است در صورتي كه در قران نيست و چرا ميگفتن اگر در خانه اى سگ باشد تا هفت ...
متن سخنان دکتر عبدالکریم سروش: «ما با عقول جامعه طرفيم، منبري ها اما با عواطف جامعه. ما عقل را به تعقل تَلنگُر مي زنيم، آنان شُعله عاطفه را مُتَبلوِر ميکنند. ما خِرَد را بارور ميکنيم آنان ...
متن منتشر شده در فضای مجازی: آیا تا کنون دیده اید آخوندی برای شفای فرزندش یا خودش خود را به امامزاده ها یا صحن امام رضا زنجیر کند؟ نه هرگز. آنان بهترین بیمارستان ها می روند ...

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • آخرین مطالب