دوشنبه, ۲۴ تیر ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، اگر برده‌داری بد است، چرا خدا تجویز کرده؟ در 1 هفته قبل منتشر شده است .
»   پرسش و پاسخ, شبهات احکام زنان, شبهات قرآنی  »   آیا اسلام، کتک زدن به زنان را جایز می‌داند؟
۵ بهمن ۱۳۹۵ , ساعت ۱۲:۲۲

آیا اسلام، کتک زدن به زنان را جایز می‌داند؟

پرسش:
آیا اسلام، دستور به کتک زدن زنان می‌دهد؟

پاسخ:
قرآن کریم می‌فرماید: «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَیْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِی تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِی الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَکُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَیْهِنَّ سَبِیلًا إِنَّ اللَّهَ کَانَ عَلِیًّا کَبِیرًا» [آیه ۳۴ سوره نساء]
یعنی: «مردان سرپرست زنانند به دلیل آنکه خدا برخى از ایشان را بر برخى برترى داده و [نیز] به دلیل آنکه از اموالشان خرج مى‌کنند پس زنان درستکار فرمان‌بردارند [و] به پاس آنچه خدا [براى آنان] حفظ کرده اسرار [شوهران خود] را حفظ مى‌کنند و زنانى را که از نافرمانى آنان بیم دارید [نخست] پندشان دهید و [بعد] در خوابگاه‌ها از ایشان دورى کنید و [اگر تاثیر نکرد] آنان را ترک کنید پس اگر شما را اطاعت کردند [دیگر] بر آنها هیچ راهى [براى سرزنش] مجویید که خدا والاى بزرگ است»

آیه صراحتا می‌فرماید: اگر زنان شما نافرمانی کردند (تنها در مساله روابط جنسی) آنها را پند دهید، اگر تغییر صورت نگرفت، با آنها برخورد رفتاری کنید (مثلا رخت خواب خود را از او جدا کنید و…) و اگر جواب نداد و تغییری صورت نگرفت، قرآن می‌فرماید: «وَاضْرِبُوهُنَّ» یعنی او را بزنید.
در اینجا باید دید اولا منظور از آیه، زدن به معنای کتک است یا معنای دیگری مدنظر الله تعالی است. و بعد از این مطلب، باید بررسی کنیم که شیوه زدن چیست و چگونه می‌توان زن را زد.

معنای واژه ضرب و ترجمه آیه
در بسیاری از ترجمه‌های قرآن، لغت «ضربوهن» در این آیه به صورت همسران خود را کتک بزنید ترجمه شده است. این لغت علاوه بر این به معنی «ترک کردن» و «رفتن» نیز می‌باشد. مثلا در چند جای قرآن «ضربوا فی الارض» به معنی به «سفر رفتن» یا «بیرون شدن» آمده است. بحث‌های بسیاری در مورد ترجمه این آیه بین عرب زبان‌ها و غیره مطرح شده است و هنوز ادامه دارد.
بنابراین دو دیدگاه کلی در این آیه مطرح است:
۱_ اگر بعد از پند دادن و صحبت کردن با زن، و همچنین راه‌های مختلف رفتاری، تغییری در روش زندگی زن صورت نگرفت، باید او را ضرب زد (کتک زد) البته به شیوه‌ای که خود شارع آن را بیان می‌کند. (وما در ادامه به توضیح آن خواهیم پرداخت.)
۲_ اگر بعد از موارد فوق، تغییری صورت نگرفت، زن را ترک کنید. (شاهد این معنا ادامه آیه شریفه است که می‌فرماید: «فَلَا تَبْغُوا عَلَیْهِنَّ سَبِیلًا» که از پیشرفت در مراحل تربیتی باز داشته است و این بازداشت، یعنی راه‌های دیگری نیز وجود دارد؛ همچون کتک زدن و…) روایات دیگری نیز در تایید این سخن در ادامه بیان می‌شود.

کرامت زن
زنان در اسلام مورد اکرامند، و همواره به بزرگداشت آنان دستور داده شده است در ادامه مطالبی را در این زمینه بیان می‌کنیم:
قال رسول الله صلی الله علیه و آله: «وَ مَنِ اتَّخَذَ زَوْجَهً فَلْیُکْرِمْهَا‌» پیامبر اکرم فرمودند: هر کس همسری را اختیار می‌کند، بر او واجب است که او را اکرام کند.[۱]
قال رسول الله: «خَیْرُکُمْ خَیْرُکُمْ لِنِسَائِکُمْ وَ بَنَاتِکُمْ‌» پیامبر اکرم فرمودند: بهترین مردان، مردانی هستند که با زنان و فرزندانشان به خوبی رفتار کنند.[۲]
روی عن ابی عبدالله علیه السلام: «اَکَثَرُ الخَیرِ فی‌النِّساءِ.» امام صادق علیه السلام فرمودند: بیشترین خیر و برکت همراه با زنان است.[۳]
و همچنین موید این مطالب، فقه اسلامی می‌باشد که همواره به احترام، کمک، اکرام و توجه به زنان تاکید شده است، تا جایی که: بی‌احترامی به زنان حرام، کمک به آنان مستحب و توجه به آنان لازم و ضروری است.

کتک زدن زنان
اگر بپذیریم که کتک زدن زنان جواز دارد، باید مقدار و حد و اندازه آن را نیز شرع مقدس مشخص نماید:
در اسلام، کتک زدن زنان، بعد از شرایط سابق، باید به مقداری باشد که دیه واجب نشود (کبودی، سرخی و شکستگی و قتل و…، همگی دیه خواهند داشت) بنابراین باید ضربه طوری وارد شود که کبودی و سرخی و شکستگی و ضرر دیگری نداشته باشد. و یقینا به چنین ضربه‌ای، کتک زدن گفته نمی‌شود. اکنون به روایات نهی از زدن و مقدار، حد و حصر زدن می‌پردازیم:

روایات میزان کتک زدن
روی عن النبی صلی الله علیه و آله: «إِنِّی أَتَعَجَّبُ مِمَّنْ یَضْرِبُ امْرَأَتَهُ وَ هُوَ بِالضَّرْبِ أَوْلَى مِنْهَا لَا تَضْرِبُوا نِسَاءَکُمْ بِالْخَشَبِ فَإِنَّ فِیهِ الْقِصَاصَ وَ لَکِنِ اضْرِبُوهُنَّ بِالْجُوعِ وَ الْعُرْیِ حَتَّى تَرْبَحُوا فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ‌»[۴]
پیامبر اکرم فرمودند: من تعجب مى‌کنم از کسانى که زنان خود را کتک مى‌زنند و چنین کسانى به کتک خوردن اولیت دارند تا زنان. زنان خود را با چوب نزنید که در آن قصاص است (بلکه) به گرسنگى و برهنگى ایشان را بزنید تا آنکه فایده دنیوى و اخروى نصیبتان شود.
این حدیث، به صراحت می‌فرماید: اگر می‌خواهید هسر را مورد تادیب قرار بدهید، او را با غذا و یا لباس ادب بفرمایید نه با کتک و ضربه. منظور از غذا و لباس نیز، گرسنگی دادن و عریان نگاه داشتن زنان نیست، بلکه منظور اکتفاء به اقل مراتب این مسائل است، چرا که بر مردان واجب شرعی و قانونی است که نیازهای زنان را اعم از آذوقه، شرایط زندگی و لباس فراهم آورند. اما اینکه غذا، لباس و سایر شرایط چه باشد می‌تواند بهترین گزینه‌ها باشد و می‌تواند اقل موارد باشد. که برای تادیب می‌تواند اقل مراتب باشد. همچنین در این روایت، به صراحت، کتک زدن زنان ممنوع شده است.

در روایتی دیگر از پیامبر منقول است که: «فَأَیُّ رَجُلٍ لَطَمَ امْرَأَتَهُ لَطْمَهً أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَالِکاً خَازِنَ النِّیرَانِ فَیَلْطِمُهُ عَلَى حُرِّ وَجْهِهِ سَبْعِینَ لَطْمَهً فِی نَارِ جَهَنَّمَ وَ أَیُّ رَجُلٍ مِنْکُمْ وَضَعَ یَدَهُ عَلَى شَعْرِ امْرَأَهٍ مُسْلِمَهٍ سُمِّرَ کَفُّهُ بِمَسَامِیرَ مِنْ نَارٍ الْخَبَرَ‌»[۵]
پیامبر فرمودند: مردی که به صورت همسرش، لطمه (سیلی) بزند، خداوند متعال به مالک دوزخ دستور می‌دهد، در آتش جهنم، به صورت او هفتاد مرتبه لطمه (سیلی) وارد کند. و هر کسی که دستش را به موی زن مسلمانی برساند، خداوند دستانش را با میخ‌های آتشین، به هم خواهد دوخت.
روایت فوق به صراحت، ضربه زدن به زنان، به صورت مطلق را حرام اعلام می‌کند.

همچنین در روایت دیگری آمده است: «أَیُّمَا رَجُلٍ ضَرَبَ امْرَأَتَهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ أَقَامَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ عَلَى رُءُوسِ الْخَلَائِقِ فَیَفْضَحُهُ فَضِیحَهً یَنْظُرُ إِلَیْهِ الْأَوَّلُونَ وَ الْآخِرُونَ…»[۶]
اگر مردی، بیش از سه مرتبه، همسرش را مورد ضرب قرار دهد، خداوند متعال او را برای همه خلایق، رسوا و مفتضح می‌نماید…

در فقه اسلامی نیز کتک زدن زنان مورد نهی واقع شده است و فقیهی اجازه کتک زدن زنان را نداده است، و اگر هم داده شده، شرایط سختی برایش وضع شده است که زن را با چوب و شیء محتکمی نزد، و اگر بزند، به صورت و سر او نزد و اگر به جای دیگر بزند، موجب، زخم، شکستگی، کبودی و سرخی نشود. که در تمام این موارد، قصاص صورت می‌گیرد و زن می‌تواند دیه دریافت کند.

نتیجه:
اسلام با کتک زدن زنان موافق نیست، بلکه تنها در شرایطی خاص، آن هم با حد و اندازه‌ای بسیار ناچیز، برای متوجه ساختن همسر به اشتباهش، اجازه برخورد عملی را داده است که این برخود، در اصطلاح عامیانه امروزی، کتک زدن محسوب نمی‎شود. از قبیل زدن همسر با یک شاخه گندم و یا مسواک و…
برخی از محققین دینی نیز، مفاد معنای آیه را، نوعی بخصوص از رابطه جنسی معرفی کرده‌اند که اتفاقا در غرب، طرفداران بسیاری دارد.

__پی‌نوشت__________
[۱] مستدرک الوسائل: ج‌۱۴، ص۲۵۰، ح۱۶۶۱۷ / بحار‌الانوار: ج ۱۰۰، ص ۲۲۴.
[۲] مستدرک الوسائل: ج‌۱۴، ص۲۵۵، ح۱۶۶۳۶.
[۳] وسائل الشیعه: ج۱۴، ص۱۱.
[۴] مستدرک الوسائل: ج‌۱۴، ص۲۵۰، ح۱۶۶۱۸.
[۵] همان، ح۱۶۶۱۹.
[۶] همان، ح ۱۶۶۲۱

شیخ علی شاهرودی - پایگاه تخصصی شبهه

مطالب مشابه

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب