سه شنبه, ۰۳ اردیبهشت ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، اشکال ناظم عقیلی بر توقیع سمری+نقد در 3 روز قبل منتشر شده است .
»   شبهات قرآنی  »   بررسی تناقض در مقدار «عرض بهشت» در قرآن
۲۴ دی ۱۳۹۵ , ساعت ۵:۴۴

بررسی تناقض در مقدار «عرض بهشت» در قرآن

متن شبهه:
آخرش عرض بهشت شما چقدر است؟ ﺩﺭ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﮐﻪ در قرآن محمد ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻋﺮﺽ ﺑﻬﺸﺖ ﻣﯿ‌ﮑﻨﺪ در ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺁﺷﮑﺎﺭﯼ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ و ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ ال عمران ﺁﯾﻪ ۱۳۳ ﻣﯿﮕﻮﯾﺪ ﻋﺮﺽ ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻋﺮﺽ ﺯﻣﯿﻦ ﻭ ﻋﺮﺽ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ دقت کنید که ‏ﺳﻤﺎﻭﺍﺕ ﺟﻤﻊ  ﺍﺳﺖ و این ﺩﺭ ﺣﺎﻟﯽ است که  ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ الحدید ﺁﯾﻪ ۲۱ ﻣﯿﮕﻮﯾﺪ ﻋﺮﺽ ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻪﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺯﻣﯿﻦ ﻭ ﺁﺳﻤﺎﻥ ‏ﺳﻤﺎﺀ یعنی دقیقا ﯾﮏ ﺁﺳﻤﺎﻥ ‏ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﺷﮑﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺑﺎ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻧﯿﺴﺖ.

پاسخ:
متن و ترجمه دو آیه

ابتدا متن دو آیه مورد مناقشه:
«وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَهٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَجَنَّهٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ» [سوره آل عمران، آیه ۱۳۳] و براى نیل به آمرزشى از پروردگار خود و بهشتى که پهنایش [به قدر] آسمان‌ها و زمین است [و] براى پرهیزگاران آماده شده است بشتابید.
«سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَهٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَجَنَّهٍ عَرْضُهَا کَعَرْضِ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَنْ یَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ» [سوره حدید، آیه ۲۱] [براى رسیدن] به آمرزشى از پروردگارتان و بهشتى که پهنایش چون پهناى آسمان و زمین است [و] براى کسانى آماده شده که به خدا و پیامبرانش ایمان آورده‏‌اند بر یکدیگر سبقت جویید این فضل خداست که به هر کس بخواهد آن را مى‏‌دهد و خداوند را فزون‏‌بخشى بزرگ است.

بررسی مفاد دو آیه
بعد از بیان دو آیه، وقت بررسی دو آیه خواهد رسید:
نکته مهم، در این دو آیه این است که: منظور از عرض، عرض اصطلاحی فارسی در مقابل طول نیست، بلکه منظور وسعت کلی است. حال دو اختلاف در دو آیه وجود دارد:
۱_ اختلاف بین عبارت: «جَنَّهٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ» و «جَنَّهٍ عَرْضُهَا کَعَرْضِ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ»
۲_ اختلاف بین عبارت: «أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ» و «أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ».

بررسی اختلاف اول
خداوند متعال، در بیان وسعت بهشت، می‌فرمایند: بهشتی که عرض آن، آسمان‌ها و زمین است. با این تعبیر، بهشت بزرگ‌ترین مخلوق خداوند است، چرا که غیر از آسمان و زمین؛ چیز دیگری وجود ندارد که بتوان آن را خارج از زمین و آسمان دانست. و اما آیه ۲۱ حدید که با عباراتی شبیه به آیه قبل است، می‌فرماید: وسعت بهشت، مانند وسعت آسمان و زمین است. بنابراین با بررسی اولیه آیه درخواهیم یافت آیه اول خبر از وسعت بیکران بهشت می‌دهد، و آیه دوم، خبر از مثال زدن این وسعت است. پر واضح است که در مثال زدن، همیشه بین دو شیء مثال زده شده؛ برابری صد در صد وجود ندارد. مثلا وقتی گفته می‌شود: پرتقال، مانند نارنگی است؛ نه به این معناست که پرتقال خود نارنگی است، بلکه منظور رنگ و اندازه و شمایل و… است.
از همین رو، خداوند متعال در آیه ۲۱ حدید، مثال زده است که وسعت بهشت، مانند وسعت آسمان و زمین است (نه اینکه وسعت بهشت دقیقا وسعت آسمان و زمین است) ولی در آیه ۱۳۳ سوره آل عمران، خداوند متعال می‌فرمایند وسعت بهشت، به وسعت آسمان‌ها و زمین است (که طبق توضیح گذشته، خداوند می‌فرمایند: بهشت بزرگ‌ترین مخلوق من است)
اما بی‌توجهی نویسنده شبهه به یک نکته، نشان دهنده سطح سواد اوست، و این نکته آنکه: در هر دو آیه، قبل از کلمه سماء، الف و لامی قرار گرفته است «السماء» که در عربی به الف و لام جنس معروف است. الف و لام جنس، اسم بعد خود را عمومیت می‌بخشد، یعنی جنسیت اسم بعد خود را مد نظر دارد نه فرد آن را؛ مثلا وقتی گفته می‌شود، «الانسان» «القرآن» و… منظور جنس انسان و قرآن است یعنی همه انسان‌ها و قرآن‌های موجود در عالم (حتی آنهایی که اکنون نیستند و یا درآینده خواهند آمد.)
با بیان فوق، درخواهیم یافت هر دو آیه منظورشان از کلمه سماء، جنس سماء است، یعنی همه آسمان‌ها و زمین.

بررسی اختلاف دوم
اما با تاملی در دو آیه، درخواهیم یافت، این اختلاف در کلمه سماء ممکن است ناشی از بخش دوم آیات باشد. چرا که هر آیه بهشت قشر خاصی را در حال معرفی است.
آیه ۱۳۳ سوره آل عمران در حال معرفی بهشت متقین است. اما آیه ۲۱ سوره حدید در حال معرفی بهشت تمام مومنین به خدا و رسولش می‌باشد. حتی در آخر همین آیه می‌فرماید این بهشت یک فضل الهی است، و به همه داده نمی‌شود بلکه به آنان که خداوند بخواهد، خواهد رسید.
پر واضح است که قشر اول، بیشتر مستحق بهشت الهی می‌باشند، و شاید اختلاف در عبارات قرآن کریم در کلمه سماء، به همین خاطر باشد که بهشت متقین با بهشت غیر متقین متفاوت است (حداقل در وسعت). چرا که در آیه ۱۳۳ آل عمران، بهشت متقین؛ به اندازه آسمان‌ها و زمین است ولی در بهشت غیر متقین در آیه ۲۱ حدید، بهشت، به مانند وسعت آسمان و زمین است که از آیه قبل محدودتر محسوب می‌شود.

نتیجه
بنابرین مشخص می‌شود که این اختلاف در به کار بردن کلمه سماء در دو آیه مختلف، ناشی از تناقض گویی نیست، بلکه علت، تفاوت این دو بهشت صحبت شده است.
نزدیک به ۱۴۰۰ سال است، عده‌ای می‌کوشند؛ قرآن کریم را مورد نقد و بررسی قرار بدهند، در حالی که در این نقد و بررسی‌ها؛ نتوانسته‌اند، حرف حقی زده و مطلبی را از روی علم و قواعد ثابت نمایند.

شیخ علی شاهرودی - پایگاه تخصصی شبهه

مطالب مرتبط موضوعی شبهات قرآنی

خمس در قرآن‏«وَ اعلَموا أنّما غَنِمتُم مِن شَى‏ءٍ فَاِنّ لِلّهِ خُمُسَه و لِلرَّسولِ ولِذِى القُربى‏ وَ الیَتامى‏ والمَساكینِ وابنِ السَّبیلِ اِن كُنتُم آمَنتُم بِاللّه...» «اگر به خدا ایمان دارید، بدانید هر چه را ...
سوال:در آيه 19 سوره محمد و آيه 55 سوره غافر مى‌خوانيم: (واستَغفِر لِذَنبِكَ؛ براى گناه خود طلب مغفرت كن) در آيه 2 سوره فتح نيز آمده است: (لِيَغفِرَ لَكَ اللّهُ ما تَقَدَّمَ مِن ...
عبدالکریم سروش، یکی از نظریه پردازان دینی محسوب می‌شود که، سالیان سال است، نسبت به دین و شریعت، نظرات خاص خود را ابراز کرده است. او درباره مسائل متعددی سخن گفته است، که ...
سوال:در صحیفه علویه، دعای روز دوشنبه، از زبان حضرت امیر (ع) می‌خوانیم که «منزه است خدایی که نباء عظیم را به من شناساند»و آیه اول سوره نبا را به حضرت علی (ع) تفسیر ...

مطالب مشابه

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب