شنبه, ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
آخرین مطلب با عنوان ، آیا روضه دوطفلان حضرت زینب (س) معتبر است؟ در 6 روز قبل منتشر شده است .
»   شبهات قرآنی, مطالب داغ  »   بررسی تناقض در مقدار «عرض بهشت» در قرآن
820 views
۲۴ دی ۱۳۹۵ , ساعت ۵:۴۴

بررسی تناقض در مقدار «عرض بهشت» در قرآن

متن شبهه:

آخرش عرض بهشت شما چقدراست؟

ﺩﺭ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﮐﻪ در قرآن محمد ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻋﺮﺽ ﺑﻬﺸﺖ ﻣﯿﮑﻨﺪ در ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺁﺷﮑﺎﺭﯼ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ و ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ ال عمران ﺁﯾﻪ ۱۳۳ ﻣﯿﮕﻮﯾﺪ ﻋﺮﺽ ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻋﺮﺽ ﺯﻣﯿﻦ ﻭ ﻋﺮﺽ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ دقت کنید  که ‏ﺳﻤﺎﻭﺍﺕ ﺟﻤﻊ  ﺍﺳﺖ و این ﺩﺭ ﺣﺎﻟﯽ است که  ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ الحدید ﺁﯾﻪ ۲۱ ﻣﯿﮕﻮﯾﺪ ﻋﺮﺽ ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻪﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺯﻣﯿﻦ ﻭ ﺁﺳﻤﺎﻥ ‏ﺳﻤﺎﺀ یعنی دقیقا ﯾﮏ ﺁﺳﻤﺎﻥ ‏ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﺷﮑﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺑﺎ ﺁﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻧﯿﺴﺖ.

 

پاسخ:

ابتدا متن دو آیه مورد مناقشه:

«وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَهٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَجَنَّهٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ» (سوره آل عمران، آیه ۱۳۳) و براى نیل به آمرزشى از پروردگار خود و بهشتى که پهنایش [به قدر] آسمانها و زمین است [و] براى پرهیزگاران آماده شده است بشتابید.

«سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَهٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَجَنَّهٍ عَرْضُهَا کَعَرْضِ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَنْ یَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ» (سوره حدید، آیه ۲۱) [براى رسیدن] به آمرزشى از پروردگارتان و بهشتى که پهنایش چون پهناى آسمان و زمین است [و] براى کسانى آماده شده که به خدا و پیامبرانش ایمان آورده‏ اند بر یکدیگر سبقت جویید این فضل خداست که به هر کس بخواهد آن را مى‏ دهد و خداوند را فزون‏بخشى بزرگ است.

بعد از بیان دو آیه، وقت بررسی دو آیه خواهد رسید:

نکته مهم، در این دو آیه این است که: منظور از عرض، عرض اصطلاحی فارسی در مقابل طول نیست، بلکه منظور وسعت کلی است. حال دو اختلاف در دو آیه وجود دارد:

۱_ اختلاف بین عبارت: «جَنَّهٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ» و «جَنَّهٍ عَرْضُهَا کَعَرْضِ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ»

۲_ اختلاف بین عبارت: «أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ» و «أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ».

 

بررسی اختلاف اول

خداوند متعال، در بیان وسعت بهشت، می فرمایند: بهشتی که عرض آن، آسمان ها و زمین است. با این تعبیر، بهشت بزرگترین مخلوق خداوند است، چرا که غیر از آسمان و زمین؛ چیز دیگری وجود ندارد که بتوان آن را خارج از زمین و آسمان دانست. و اما آیه ۲۱ حدید که با عباراتی شبیه به آیه قبل است، می فرماید: وسعت بهشت، مانند وسعت آسمان و زمین است. بنابراین با بررسی اولیه آیه درخواهیم یافت آیه اول خبر از وسعت بیکران بهشت می دهد، و آیه دوم، خبر از مثال زدن این وسعت است. پر واضح است که در مثال زدن، همیشه بین دو شیء مثال زده شده؛ برابری صد در صد وجود ندارد. مثلا وقتی گفته می شود: پرتقال، مانند نارنگی است؛ نه به این معناست که پرتقال خود نارنگی است، بلکه منظور رنگ و اندازه و شمایل و … است.

از همین رو، خداوند متعال در آیه ۲۱ حدید، مثال زده است که وسعت بهشت، مانند وسعد آسمان و زمین است (نه اینکه وسعت بهشت دقیقا وسعت آسمان و زمین است) ولی در آیه ۱۳۳ سوره آل عمران، خداوند متعال می فرمایند وسعت بهشت آسمان ها و زمین است (که طبق توضیح گذشته، خداوند می فرمایند: بهشت بزرگترین مخلوق من است)

اما بی توجهی نویسنده شبهه به یک نکته، نشان دهنده سطح سواد اوست، و این نکته آنکه: در هر دو آیه، قبل از کلمه سماء، الف و لامی قرار گرفته است «السماء» که در عربی به الف و لام جنس معروف است. الف و لام جنس، اسم بعد خود را عمومیت می بخشد، یعنی جنسیت اسم بعد خود را مد نظر دارد نه فرد آن را؛ مثلا وقتی گفته می شود، «الانسان» «القرآن» و … منظور جنس انسان و قرآن است یعنی همه انسان ها و قرآن های موجود در عالم (حتی آنهایی که اکنون نیستند و یا در آینده خواهند آمد.)

با بیان فوق، درخواهیم یافت هر دو آیه منظورشان از کلمه سماء، جنس سماء است، یعنی همه آسمان ها و زمین.

 

بررسی اختلاف دوم

اما با تاملی در دو آیه، درخواهیم یافت، این اختلاف در کلمه سماء ممکن است ناشی از بخش دوم آیات باشد. چرا که هر آیه بهشت قشر خاصی را در حال معرفی است.

آیه ۱۳۳ سوره آل عمران در حال معرفی بهشت متقین است.

اما آیه ۲۱ سوره حدید در حال معرفی بهشت تمام مومنین به خدا و رسولش می باشد. حتی در آخر همین آیه می فرماید این بهشت یک فضل الهی است، و به همه داده نمی شود بلکه به آنان که خداوند بخواهد خواهد رسید.

پر واضح است که قشر اول، بیشتر مستحق بهشت الهی می باشند، و شاید اختلاف در عبارات قرآن کریم در کلمه سماء، به همین خاطر باشد که بهشت متقین با بهشت غیر متقین متفاوت تر است (حداقل در وسعت). چرا که در آیه ۱۳۳ آل عمران، بهشت متقین؛ به اندازه آسمان ها و زمین است ولی در بهشت غیر متقین در آیه ۲۱ حدید، بهشت، به مانند وسعت آسمان و زمین است که از آیه قبل محدود تر محسوب می شود.

 

نتیجه

بنابرین مشخص می شود که این اختلاف در به کار بردن کلمه سماء در دو آیه مختلف، ناشی از تناقض گویی نیست، بلکه علت، تفاوت این دو بهشت صحبت شده است.

نزدیک به ۱۴۰۰ سال است، عده ای می کوشند؛ قرآن کریم را مورد نقد و بررسی قرار بدهند، در حالی که در این نقد و بررسی ها؛ نتوانسته اند، حرف حقی زده و مطلبی علمی ثابت نمایند.

پایگاه تخصصی شبهه _ شیخ علی شاهرودی

مطالب مرتبط

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • آخرین مطالب