یکشنبه, ۲۱ مهر ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، برهان اثبات خدا (برهان فطرت) در 1 هفته قبل منتشر شده است .
»   شبهات قرآنی, وقایع تاریخی  »   تضاد «حمله اعراب به ایران» و آیه «لا اکراه فی الدین»
۲۸ آذر ۱۳۹۵ , ساعت ۱۸:۵۹

تضاد «حمله اعراب به ایران» و آیه «لا اکراه فی الدین»

متن منتشر شده در فضای مجازی:
در ذهن من یک سؤال همیشه وجود دارد که (لااکراه فی الدین) چرا توسعه با شمشیر و خون انجام گرفت. مگر ایران با اعراب جنگی آغاز کرد که به ایران وارد شده و… حمله کردند.

پاسخ:
در پاسخ به این متن، ابتدا ترجمه و تفسیر صحیح آیه مذکور:
خداوند متعال در آیه ۲۵۶ سوره بقره می‌فرمایند: «لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ فقد استَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقى‏ لاَ انْفِصامَ لَها وَ اللَّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ»
یعنی: در دین هیچ اجبارى نیست و راه از بیراهه بخوبى آشکار شده است پس هر کس به طاغوت کفر ورزد و به خدا ایمان آورد به یقین به دستاویزى استوار که آن را گسستن نیست چنگ زده است و خداوند شنواى داناست.

مفسرین درباره آیه فوق، ۵ دیدگاه اساسی مطرح کرده‌اند:
۱_ مراد این است که اگر کسى پس از جنگ، اسلام آورد نگویید که با اکراه اسلام را پذیرفته است.[۱]
۲_ آیه در مورد اهل کتاب است که پس از قبول پرداخت جزیه، آنان را مجبور به پذیرش نکنید.[۲]
۳_ مراد از آیه همه کفار بوده، ولى سپس با آیات قتال و جهاد نسخ شده است.[۳]
۴_ مراد از آیه، دسته معیّنى از انصار بوده‌اند،[۴] چنان‌که شأن نزول آیه را نیز در مورد آنان ذکر کرده‌اند که در این مورد چندین داستان مطرح گردیده، از جمله آن‌که: مردى از مسلمانان انصار، برده‌اى سیاه پوست داشت و او را براى پذیرش دین اسلام تحت فشار قرار می‌داد. که این آیه نازل شد.
۵_ و گروهى از مفسّران برآنند که آیه، درباره هیچ فرد و گروهى نازل نشده است؛ بلکه پیامى جهان‌ شمول و انسانى دارد. می‌گویند: دین یک مسئله اعتقادى و قلبى است و اکراه و اجبار در آن محال است و بنده مختار و مخیر می‌باشد و این قولى است که با بیانات مختلف از ناحیه مفسرین خصوصاً مفسرین معاصر ذکر شده است.[۵] و به طور کلی، دینی که اجباری باشد، خاصیتی نخواهد داشت و عبودیت و بندگی را محقق نخواهد نمود.
بنابراین پر واضح است که اجباری در انتخاب دین نیست، بلکه افراد در شیوه نگرش به دنیا (ایدولوژی) و عمل، اختیار محض دارند، اما در پذیرش قوانین اجتماعی، و برخی موارد، اجبار اجتماعی در کار است. مثالی برای این مطلب از خارج دین:
در کشورهای مختلف، قوانین مختلفی وضع می‌شود، علت این قوانین نیز ایجاد نظم، ایجاد مساوات اجتماعی و… است (این علت‌ها مختلف است). کسانی که می‌خواهند در هر کشوری زندگی کنند، با وجود اینکه به دلیل این قوانین ایمانی ندارند و اعتقادی در کار نخواهند داشت. ولی در اجرای عمومی آن ملزم به رعایت‌اند. مثلا، کشور آلمان قانونی دارد مبنی بر اینکه: بالشت، به نوعی سلاح محسوب می‌شود و اگر کسی با بالش (یا همان متکی) به سمت کسی حمله کند، همان محکومیتی را دارد که حمل و حمله با چاقو خواهد داشت. بنابراین کسانی که در کشور آلمان زندگی می‌کنند، هر چند این قانون را احمقانه می‌دانند ولی باید آن را در جامعه و انظار رعایت کنند؛ البته این افراد می‌توانند در خفاء و مکان‌های شخصی خودشان، از این قانون سرپیچی کنند.
پس، باید مشخص شده باشد که منظور از آیه لا اکراه فی الدین چیست و مشمول چه مواردی می‌شود. مختصرا می‌گوییم که: اکراه و اجباری در اعتقاد به دین خاصی نیست، بلکه تنها اجبار، در پذیرش برخی احکام اسلامی در جامعه اسلامی است، از جمله عدم نوشیدن شراب در ملاء عام، عدم ارتکاب به برخی گناهان همچون زنا، تجاوز، قتل و…

علت حمله اعراب به ایران
حال که تفسیر و معنای صحیح آیه مشخص شد، به بررسی علت‌های حمله اسلام (اعراب) به ایران می‌پردازیم:
حقیقتا اسلام با جنگ و آغازگری جنگ مخالف است، این مساله به کرات در احکام، عقائد و تاریخ تکرار شده است و امری ثابت شده و قابل دفاع است. همچنین در تاریخ حکومت و حیات پیامبر اکرم، مشاهده می‌شود که ابدا جنگی را اسلام آغاز نکرده است جز به احقاق حق ضایع شده خود، و یا به جهت دفع ضرر و با این وصف که در همه‌ی جنگ‌ها، پرتاب کننده تیر اول و شروع کننده جنگ، مقابلین اسلام بوده‌اند. اسلام همواره پیرو صلح بوده و با قتل و خونریزی مخالفت دارد، (برخی آیات در قرآن که دستور به قتال می‌دهند، اولا قتال به معنی جنگ است نه قتل، دوما این آیات در مقام بیان قتال و جنگ با کافران حربی است – کسانی که بر علیه اسلام شمشیر می‌کشند- و شامل همه کفار نمی‌شود.)
این توضیح مشخص می‌کند که علت حمله اعراب به ایران و سایر بلادهای همسایه، غیر دینی و غیر اسلامی بوده است. شاهد این حرف، بسیار است و می‌توان برای آنها دلایلی به شرح زیر اقامه کرد.
۱_ تبلیغ دین و گسترش اسلام.
۲_ کشور گشایی خلفاء -به ظاهر- مسلمان.
۳_ کسب ثروت و مال از کشورهای همسایه.
۴_ حمله ساسانیان به برخی مواضع اعراب.
۵_ علاقه به قتل و جنگ اعراب جاهلی.
۶_ سیاست‌های داخلی خلفاء به ظاهر مسلمان.
۷_ گسترش تجارت اعراب و خلفاء.

توضیح علل:
علت اول (گسترش اسلام):
اگر بخواهیم علت اصلی این جنگ‌ها را تبلیع دین و گسترش اسلام بدانیم، باید بگوییم رسول خدا اشتباه بزرگی کرده‌اند که در دوران حیاتشان، اقدام به چنین اعمالی نکردند و با حمله به مناطق اطراف، اسلام را گسترش نداده است. که این مساله از لحاظ اعتقادی اشتباه و از لحاظ تاریخی پذیرفتنی نیست.
اسلام استفاده از قدرت نظامی را تنها در سه مورد روا می‏‌داند:
الف_ برای نابودی آثار شرک و بت پرستی. چون از نظر اسلام شرک و بت پرستی، انحراف و بیماری و خرافه است.
ب_ برای نابودی نقشه‏‌های دشمنان، کسانی که نقشه نابودی و حمله به مسلمانان را می‏‌کشند، اسلام دستور جهاد و توسل به قدرت نظامی بر ضد اینان را صادر کرده است.
ج_ برای آزادی در تبلیغ، زیرا هر آیینی حق دارد آزادانه و به صورت منطقی خود را معرفی کند.[۵]
همچنین مخالفت ضمنی امیرالمومنین علی علیه السلام از این جنگ‌ها و یا تمام شدن این حملات در دوران حکومت حضرت علی علیه السلام (که خلیفه و جانشین الهی و واقعی پیامبر و اسلام‌اند.) خود بیانگر غیر دینی و اسلامی بودن این جنگ‌هاست. به این موارد اضافه کنید: لشکر کشی افرادی چون ابوبکر، عمر و عثمان که شخصیت‌های شناخته شده‌ای در تاریخ هستند و از لحاظ اعتقادی ایمانی به اسلام نداشتند.[۶] که دیگر حجت را تمام می‌کند.

علت دوم (کشور گشایی)
یکی از علت‌های اصلی این حملات و جنگ‌ها را می‌توان همین مورد دانست، موید این مطلب بسیار است[۷] در تواریخ اسلامی آمده است: «در زمان خلافت ابوبکر، دولت ساسانی بر اثر آشفتگی‌های داخلی و تبدلات پی در پی شاهان در تیسفون دستخوش ناتوانی گشته و رو به انقراض نهاده بود. یکی از مسلمانان به نام مثنی بن حارثه به مدینه آمد و از خلیفه خواست (ابوبکر) که بر ایران بتازد. ابوبکر نخست وی را بر این امر گماشت، ولی بعد به خالد بن ولید فرمان داد که به عراق رود و به مثنی نیز نامه نوشت که به خالد بپیوندد و فرمانبردار او باشد.»[۸] این نقل تاریخی می‌گوید: علت حمله ابوبکر به ایران (آغاز حمله) در تصرف گرفتن ایران از لحاظ سیاسی بوده است و نه تبلیغ دین و اسلام. ضمن اینکه همواره یکی از بزرگ‌ترین اتهامات، بلکه جنایات خلفاء، مساله کشورگشایی آنهاست که در این مساله افراد بسیاری کشته شدند. در حالی که قبول اعتقادات و در کل مساله دین، اجباری نیست و اختیاری است. شاهد این مطلب آیه مورد بحث در اول مطلب است.

علت سوم (ثروت)
عبدالحسین زرین‌کوب با بیان گرسنگی و فقر اعراب، روایتی نقل می‌کند که در آن پیامبر اکرم حضرت محمد صلی الله علیه وآله قول «گنج خسروان و قیصران» را به اعراب داده بود.[۹] به همین خاطر، وسوسه‌ای در دل خلفاء برای کسب این اموال افتاده بود. ریچارد فرای در این مورد معتقد است که انگیزه اولیه حمله اعراب به عراق فتح و یا حکومت کردن نبوده بلکه کسب غنایم بوده‌ است… چشم‌انداز کسب غنایم باعث شد که برخی از اعراب عراق و عربستان به مسلمانان بپیوندند.[۱۰]

علت چهارم (حمله ساسانیان)
به گفته هما کاتوزیان نقطه شروع جنگ اعراب و ایران، قیام اعراب به اسلام گرویدهٔ بین‌النهرین تحتِ کنترل ساسانیان بود که می‌خواستند خود را از سلطه ساسانیان خارج کنند. سرکوب این قیام توسط ساسانیان باعث گسترده شدن نزاع و ورود تمامی توانایی نظامی مسلمانان شد.[۱۱] که در این صورت شروع کننده جنگ اعراب نبودند…

علت پنجم (علاقه به جنگ)
اعراب جاهلی علاقه خاصی به جنگ و خون ریزی داشتند، به نحوی که از افتخاراتشان، تعداد افراد کشته و تعداد جنگ‌های شرکت کرده می‌دانستند. در این رابطه پیتر ویلیام آوری درباره ماهیت حمله به ایران، پان‌عربیسم[۱۲] را مطرح می‌کند.[۱۳]
توماس نوبل معتقد است که از آنجایی که یورش و غارت در میان اعراب مرسوم بود، پس از اینکه اسلام خشونت را میان مسلمانان ممنوع کرده بود، اعراب به روزنه جدیدی برای بروز این خشونت سنتی نیاز داشتند و این دلیل نظامی‌گری آنها می‌باشد.[۱۴] که اگر این احتمال را بپذیریم، کاملا مشخص می‌کند، هدف این جنگ‌ها و لشکرکشی‌ها، اسلام و دین نبوده است.

علت ششم (سیاست های داخلی)
آقای زرین‌کوب احتمالی را درباره حملات عرب به ایران مطرح می‌کند که: ارسال اعراب به سرزمین‌های خارج از عربستان باعث محدود شدن نزاع‌های داخلی در درون جامعه اعراب می‌‌شد و به همین خاطر اقدام به راه اندازی جنگ‌هایی با ایران کردند. [۱۵] البته این احتمال، بسیار ضعیف است و شاید کالعدم. 

علت هفتم (تجارت)
به گفته دوکر و سپیلوگل فرضیه دیگر این است که طبقه حاکم مکه می‌خواستند که شبکه تجاری خود را گسترش بدهند.[۱۶] که این احتمال نیز ضعیف است…

بنابراین
اولا: علت حمله اعراب به ایران، دین و اسلام و گسترش آن نبوده است. و برای این مطلب دلیلی وجود ندارد تا ثابت کند دلیل دین بوده است.
دوما: خلفائی که آغازگر حمله بودند، از اسلام خارج‌اند و به عنوان خلیفه مسلمانان چنین نکردند.
سوما: آیه شریفه لا اکراه فی الدین، در مسائل اعتقادی و عمل شخصی است، ولی در مسائل اجتماعی و عمومی ملزم بودن به قوانین اسلام واجب است.
چهارما: با مقدمات بیان شده مشخص شد که، واقعه حمله به ایران، تحت اسلام نبوده تا با آیه لا اکراه فی الدین در تضاد باشد.

__پی نوشت____________
[۱] تفسیر مجمع البیان: ج ۲، ص ۱۲۶ / تفسیر رازى: ج ۲، ص ۳۳۰.
[۲] مجمع البیان: همان / تفسیر عاملى: ج ۱، ص ۵۱۵ – ۵۱۶ / تفسیر کشاف: ج ۱، ص ۴۸۷.
[۳] مجمع البیان: همان / تفسیر کشاف: همان / تفسیر عاملى: همان
[۴] مجمع البیان: همان / کشاف:همان / تفسیر نمونه: ج ۲، ص ۲۷۹ – ۲۸۰.
[۵] تفسیر نمونه: ج ۲، ص ۲۰۶ و ۲۰۷.
[۶] بحارالانوار: ج۵۸، ص۲۴۱ / ارشاد القلوب: ص۳۹۲ / کشکول بحرانی: ج۳، ص۱۰۱.
[۷] Albert Habib Hourani, Malise Ruthven, A history of the Arab peoples, p. 23-24
[۸] فتوح: ۲۴۲ / تاریخ طبری: ج۳، ص۳۴۳، ۳۴۴، ۳۴۶.
[۹] Zarrinkub, The Cambridge History of Iran, Vol. 4, p.17
[۱۰] Richard Frye, The Golden Age of Persia, p. ۵۵–۵۹
[۱۱] Homa Katouzian, The Persians: Ancient, Mediaeval and Modern Iran, p.65-66, Yale University Press, 2009
[۱۲] پان عربیسم حرکتیست که برای اتحاد نژاد عرب‌ها فارغ از باورهای دینی آنان تلاش می‌کند و شبیه پان ترکیسم و پان ژرمنیسم است که برای اتحاد بر پایه برتری نژادی فارغ از باورهای دینی آنان تلاش می‌کند. (نوعی نژاد پرستی) بر اساس همین باور است که صدام (پادشاه عراق) به ایران حمله کرد و اسم این حمله را قادسیه گذاشت. (Saskia M. Gieling,”IRAQ vii. IRAN-IRAQ WAR” in Encyclopædia Iranica)
[۱۳] Peter William Avery in Iran, Encyclopedia Britanica
[۱۴] Thomas F. X. Noble, Western Civilization: Beyond Boundaries, p. ۲۱۸, Wadsworth Publishing
[۱۵]  Zarrinkub, The Cambridge History of Iran, Vol. 4, p.18
[۱۶] William J. Duiker,Jackson J. Spielvogel, The Essential World History, p. 149-150

پایگاه تخصصی شبهه

مطالب مشابه

پرسش:چرا آن بدعت‌هايی را كه عمر و ابوبكر كرده بودند مردم با آنها مخالفت نكردند؟ و چرا با عثمان مخالفت كردند و براو قيام كردند؟ پاسخ:شرايط زماني ...
روی عَنِ النَّبِیصلی الله علیه و آله، انه قال:مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِیداًوَ مَنْ مَاتَ عَلَی بُغْضِ آلِ مُحَمَّدٍ لَمْ یشَمَّ رَائِحَةَ الْجَنَّة مقدمهیکی از ...
متن شبهه:چرا امامی که مثانه میترکاند دشمنان خود را با دعا نابود نکرد؟ در اصول کافی باب بَابُ الدُّعَاءِ عَلَى الْعَدُوِّ ( نفرین بر دشمن) روایت طولانی است که امام دعا میکند برای ...
متن شبهه:آیا می‌دانستید، در زیارت عاشورا وقتی می‌خوانند، اللهم العن الاول و الثانی و الثالث و الرابع، ویزید خامسا... چه کسانی هستند؟ اولی قابیل پسر حضرت آدم، که پایه گذار قتل و فساد ...
پرسش:نارضايتی و غضب فاطمه زهرا سلام الله علیها، نسبت به خلفاء در چه كتاب‌هایی بيان شده است؟ پاسخ:در اكثر تواريخ و كتب روائی معتبر اهل سنت اين ...

2 دیدگاه برای تضاد «حمله اعراب به ایران» و آیه «لا اکراه فی الدین»

  1. Arteh
    0

    گیریم این همه حرفای بی سندی که زدی درست.
    سوال:
    پس چرا حمله اعراب به ایران رو و همچنین ورود اسلام به ایران رو جزء افتخارات مذهبی میدونین و خدارو شکر میکنین؟؟
    اگه عمر رو قبول ندارین به عنوان خلیفه مسلمین چرا دینشو قبول دارین؟؟
    اکه علی خلیفه مسلمین بود چرا کمکی به حل جنگ نکرد؟؟

    • 0

      با سلام؛
      اولا: برای تمام گزارشات و مطالب، پاورقی خورده و سندش ذکر شده است.
      دوما: هیچ مسلمان شیعی، از حمله اعراب به ایران دفاع نمی‌کند و اگر دفاعی شده است، به برخی اهداف در بعضی نقاط اشاره می‌شود.
      سوما: ما در مقالات مختلف توضیح داده و اثبات نموده‌ایم که در نبرد ایران و اعراب، اکثر مناطق با قرارداد و تفاهم‌نامه فتح شده است نه جنگ.
      چهارما: عمربن خطاب، از دیدگاه شیعه، منافق بوده است و ابدا به دین اسلام گرایش و تعهدی نداشته است. پس اساسا او مسلمان نیست که ما دین او را قبول داشته باشیم.
      پنجما: ممکن است یک فرد جاهل یا ظالم به دینی و یا ایدولوژی‌ای بخصوص معتقد شود، ولی این اعتقاد او، باعث بطلان آن اعتقاد نیست.
      ششما: حضرت علی علیه السلام توصیه هایی به فرماندگان جنگ داشتند و بعد از به حکومت رسیدن، جنگ‌ها را پایان دادند. ضمن اینکه حضرت علی، نمی‌توانستند در خیلی موارد دخالت کنند و دخالت در امور حکومت، مجازات داشته است.

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب