حضرت محسن بن علی در کتب شیعه و سنی

چاپ

سوال:
آیا مساله شهادت حضرت محسن علیه السلام و حمله به خانه حضرت زهرا سلام الله علیها در کتب شیعه و سنی نقل شده است؟

پاسخ:
مساله سقط شدن حضرت محسن علیه السلام و شهادت ایشان بجهت حمله عمربن خطاب و اتباعش و اهل سقیفه مورد اتفاق شیعه و سنی می‌باشد و جای انکار نمی‌باشد که ما به برخی از مدارک از کتب اهل سنت و شیعه اشاره می‌کنیم:

روایات برخی کتب عامه (اهل سنت)
۱_ مرحوم ابن شهر آشوب از کتاب معارف ابن فتیبه از علمای برجسته اهل سنت نقل می‌کند: «فرزندان فاطمه حسن و حسین و زینب و ام‌کلثوم و محسن بودند. همانا محسن از ضربه قنفذ کشته شد».[۱]
۲_ بلاذری در انساب الاشراف خودش نقل می‌کند: «فاطمه برای علی چند فرزند به دنیا آورد که عبارتند از حسن با کنیه ابا محمد و حسین با کنیه اباعبدالله و محسن که در کودکی از دنیا رفت».[۲]
۳_ مسعودی می‌نویسد: «آنان در هجوم خود به خانه فاطمه سیده زنان را در پشت درب چنان فشردند که محسن را سقط کرد».[۳]
۴_ شهرستانی از «نظام» که از علمای برجسته اهل سنت است نقل می‌کند: «همانا عمر چنان ضربه‌ای به شکم فاطمه در روز بیعت زد که فاطمه جنین خود را از شکم انداخت».[۴]
۵_ ابن ابی الحدید از استادش نقیب نقل می‌کند که می‌گفت: «پیامبر اگر در زمان فاطمه زنده بود بدون شک خون کسانی که فاطمه را ترساندند تا بچه از شکمش افتاد را مباح می‌کرد» [۵]
۶_ طبری می‌نویسد: «فاطمه برای او حسن و حسین و محسن را به دنیا آورد لکن محسن در کودکی از دنیا رفت».[۶]
۷_ ذهبی عالم برجسته اهل سنت از احمد حماد کوفی که از حافظان اهل سنت است نقل می‌کند: «بدون شک عمر چنان لگدی به فاطمه زد که محسن از او سقط شد».[۷]
۸_ صفدی نیز در کتاب خود می‌نویسد: «بدون شک عمر در روز بیعت چنان فاطمه را زد که محسن را از شکم انداخت».[۸]
۹_ جوینی از بزرگان اهل سنت از پیامبر چنین نقل می‌کند که می‌فرمود: «هرگاه فاطمه را می‌بینم به یاد مصیبت‌هایی که پس از من بر او وارد می‌شود می‌افتم و گویی که من خود شاهد آن اتفاقات هستم و می‌بینم که ذلت به خانه او وارد شده و حرمتش را هتک نموده وحق او را غصب وارث او را منع و پهلویش را شکسته و جنین او را سقط نموده‌اند».[۹]
۱۰_ ذهبی در شرح حال ابن ابی دارم می‌گوید: ابن ابی دارم شخصی بود که در طول عمر خود با رعایت اعتدال زندگی کرد ولی در آخرین روزهای عمرش بیشترین چیزی که برای او خوانده می‌شد روایات معایب بود. برای او این روایت خوانده شد (و او نیز تایید می‌کرد) «عمر به پهلوی فاطمه لگد زد و محسنش را سقط نمود».[۱۰]

روایات برخی کتب شیعه
۱۱_ مرحوم طبرسی نقل می‌کند که امام حسن علیه السلام خطاب به مهاجم خانه حضرت زهرا سلام الله علیها خطاب می‌کردند: «تو کسی هستی که بر فاطمه دختر پیامبر ضربه وارد کردی تا فرزند درون شکمش را سقط کرد».[۱۱]
۱۲_ سلیم بن قیس نقل می‌کند: «به زهرا ضربه و آسیب رساندند تا جنینش سقط شد و به واسطه این ضربه شهید شد».[۱۲]
۱۳_ امام صادق فرمود: «عمر با پایش به زهرا (سلام الله علیها) ضربه وارد کرد در حالی که او حامله به محسن بود و پس از آن ضربه محسن از او سقط شد».[۱۳]
۱۴_ در روایت دیگر فرمود: «قنفذ به امر عمر با شمشیر بر فاطمه ضربه وارد کرد و او محسن را سقط کرد».[۱۴]
(نکته: این که در برخی روایات قنفذ و در برخی مغیره و در برخی عمر را مسبب اصلی سقط جنین و شهادت حضرت زهرا معرفی می‌کنند اشاره است به این که ضربات همه آنها موثر بوده است.)
۱۵_ شیخ صدوق روایت می‌کند که پیامبر گرامی فرمود: «فاطمه سیده زنان عالمین و پاره تن من و نور چشم من …می‌باشد پس از من حرمتش شکسته می‌شود و حقش غصب می‌شود و فرزندش سقط می‌شود و او ندا می‌دهد یا محمد اما اجابت نمی‌شود…».[۱۵]
۱۶_ در روایت دیگر آمده است: «آنان به منزل زهرا حمله کردند و سبب سقط محسن شدند».[۱۶]
۱۷_ در کتاب ارشاد القلوب آمده است که حضرت زهرا فرمود: «آنان سبب سقط محسن شدند بدون آنکه او جرمی کرده باشد».[۱۷]
موارد فوق اهم اخبار وارده بر موضوع، حمله به بیت حضرت زهرا سلام الله علیها و سقط فرزند ایشان بر اثر آسیب در این حمله می‌باشد، در حالی که اخبار بسیار دیگری نیز در این مساله وجود دارد.

__پی نوشت_________
[۱] مناقب ابن شهر آشوب: ج۳، ص۱۳۲.
[۲] انساب الاشراف: ج۱، ص۴۰۴.
[۳] اثباه الوصیه: ص۱۴۲.
[۴] الملل و النحل: ج۱، ص۵۷.
[۵] شرح نهج البلاغه: ج۱۴، ص۱۹۲.
[۶] ذخائر العقبی: ص۵۵.
[۷] لسان المیزان: ج۱، ص۲۶۸.
[۸] الوافی بالوفیات: ج۶، ص۱۵.
[۹] فرائد السمطین: ج۲، صص ۳۴ و۳۵.
[۱۰] سیر اعلام النبلا: ج۱۵، ص۵۷۸.
[۱۱] الاحتجاج طبرسی: ج۱، ص۲۷۸.
[۱۲] کتاب سلیم بن قیس: ج۲، ص۵۸۸.
[۱۳] الاختصاص شیخ مفید: ص۱۸۵.
[۱۴] دلائل الامامه: ص۱۳۴.
[۱۵] امالی صدوق: ص۱۱۴.
[۱۶] بحار الانوار: ج۳۰، ص۲۹۵.
[۱۷] بحار الانوار: ج۳۰، ص۳۵۰.