شنبه, ۲۵ آبان ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، تقلب کردن طلبه‌ها در امتحانات حوزه علمیه در 3 هفته قبل منتشر شده است .
»   بررسی روایات و متون  »   آیا حدیث سر گذاشتن حضرت علی بر پای کنیز حضرت زهرا صحت دارد؟
۱۶ آذر ۱۳۹۵ , ساعت ۲۲:۵۴

آیا حدیث سر گذاشتن حضرت علی بر پای کنیز حضرت زهرا صحت دارد؟

پرسش:
نقل می‌کنند: «کسی به حضرت علی(ع) کنیزی هدیه داد. روزی حضرت زهرا(س) وارد منزل شد و مشاهده کرد که علی(ع) سر بر پای کنیز گذاشته و خوابیده‌ است. حضرت زهرا(س) به نشانه اعتراض پیش پیامبر اکرم(ص) رفتند که جبرئیل نازل شد و گفت: حضرت فاطمه حق ندارد که اعتراض کند و باید برگردد». حال سؤال این است که؛ آیا چنین رفتاری از یک بانوی دارای عصمت تعجب‌‌آور نیست؟ مخصوصاً که عصمت از اشتباه نیز دارند.

پاسخ:
در برخی منابع از ابوذر غفاری نقل شده است: همراه جعفر بن ابی‌طالب به حبشه مهاجرت کردیم، در آن‌جا کنیزى به ارزش چهارهزار دهم به جعفر هدیه داده شد که بعد از بازگشت به مدینه، او آن کنیز را به برادرش على علیه السلام هدیه داد تا در خدمت آن‌ حضرت باشد. على علیه السلام کنیز را در خانه فاطمه سلام الله علیها گذاشت. روزى فاطمه علیها السلام وارد منزل شد و دید سر على در دامن آن کنیز است، پرسید: «یا ابا الحسن! با او تماس برقرار کرده‌اى؟» على علیه السلام فرمود: «به خدا سوگند! نه، اى دختر پیامبر…؛ منظور تو از این سؤال چیست؟!» فاطمه سلام الله علیها گفت: «اجازه می‌دهى به منزل پدرم رسول خدا صلوات الله علیه بروم؟» على علیه السلام فرمود: «می‌توانی بروی». فاطمه سلام الله علیها چادر به سر نمود، روبند و نقاب انداخت و به سمت منزل پیامبر اکرم رفت.
قبل از این‌که فاطمه به منزل پدرش برسد جبرئیل نازل شد و گفت: یا محمّد! خداوند به تو سلام می‌رساند و می‌فرماید: «فاطمه نزدت خواهد آمد و از على شکایت خواهد کرد، از او درباره على چیزى قبول‏ مکن»، در این هنگام فاطمه سلام الله علیها داخل شد، پیامبر به او فرمود: «آمده‌اى از على شکایت کنى؟» فاطمه سلام الله علیها: به خداى کعبه قسم که برای چنین کاری آمده‌ام. پیامبر: «به سوى علی بازگرد و به او بگو: هر طور که تو بخواهی مطیعت خواهم بود». فاطمه بازگشت و به آن‌حضرت سه بار گفت: یا ابا الحسن! رضایت و خشنودى تو را می‌خواهم. على فرمود: «شکایتم را نزد دوستم رسول خدا بردى، آبرویم پیش ایشان رفت! اى فاطمه! خدا را شاهد می‌گیرم که کنیز را در راه خدا آزاد کرده و چهارصد درهمى که از غنیمت نصیب من شده را به فقرای مدینه صدقه دهم». سپس لباس و کفش پوشیده به طرف پیامبر حرکت کرد، جبرئیل نازل شد و گفت: اى محمّد! خدا به تو سلام می‌رساند و می‌فرماید: «به علی بگو: در مقابل آزادی این کنیز و تحصیل رضایت فاطمه، بهشت را و در مقابل چهار صد درهم صدقه‌ات دوزخ را در اختیارت گذاردم. پس هر کس را که خواهى به برکت رحمتم داخل بهشت نما و با عفو و بخششم از دوزخ بیرون آور»، در این‌جا بود که على فرمود: «من به اذن خدا مردم را بین بهشت و دوزخ تقسیم می‌کنم‏».

سند روایت
این روایت در برخی کتب قدیمی شیعه -و در دو مورد با ذکر سلسله سند- نقل شده است:
۱_ شیخ صدوق از اولین دانشمندان شیعی است که این روایت را نقل کرده است.[۱] وی این روایت را از پدر خود و با استناد به راویان دیگر این‌گونه آورده است: «سَعد بن عبد الله» از «حسن بن عَرَفَه» از «وَکیع» از «محمَّد بن إِسرائیل» از «أَبو صالِح» از «أَبی‌ذَرّ».
منظور از وکیع در این سند،‌ وکیع بن جراح بن ملیح است که ظاهراً از اهل سنت بوده و کتاب‌های رجالی اهل سنت درباره‌اش صحبت کرده‌اند.[۲] که البته آنها نیز در موثّق بودن او اختلاف نظر دارند.[۳] علاوه بر این؛ محمد بن إسرائیل؛ با این‌که نامش در یکی از منابع رجالی ذکر شده، ولی توثیقی برای او وجود ندارد.[۴] از حسن بن عرفه و أَبُو صَالِحٍ نیز ذکری در منابع رجالی موجود نیست و از افراد مجهول می‌باشند.
۲_ سند این روایت در منبع دیگری چنین است: «محمَّد بن الحسن» از «محمّد بن جعفر» از «حَمزه بن إِسماعیل» از «أَحمد بن خَلیل» از «یَحیى بن عبد الحَمید» از «شَریک بن لَیْث المُرادیّ بن أَبی‌سُلَیم» از «مجاهد» از «ابنِ عبَّاس».[۵] از یَحیى بن عبد الحمید در کتاب‌های رجالی نام برده شده با این حال، در مورد او سکوت کرده و نه او را توثیق می‌کنند و نه او را غیر ثقه می‌خوانند.[۶] با این حال؛ عموم راویان این حدیث در این سلسله سند؛ از جمله احمد بن خلیل و حَمزه بن إِسماعیل افرادی می‌باشند که نامی از آنها در کتاب‌های رجالی شیعه وجود ندارد.
۳_ همچنین ابن شهر آشوب نیز این روایت را بدون هیچ سندی از کتاب روح و ریحان نقل می‌کند.[۷] علاوه بر همه اینها؛ منابع متأخر نیز عموماً با استناد به این کتاب‌ها، این روایت را نقل کرده‌اند.[۸]
در نتیجه، تمام نقل‌هایی که از این روایت وجود دارد، ضعیف می‌باشند و هر سه نقل موجود دارای اشکالات متعدد سندی است؛ و به همین دلیل، نمی‌توان این روایت را پذیرفت و شاید بتوان آن‌ را از جمله روایاتی دانست که -مانند ازدواج امام علی(ع) با دختر ابوجهل- در راستای تخریب چهره حضرتشان جعل شده است.[۹]
ضمن آنکه روایت، با برخی اشکالات متنی مواجه است.

__پی نوشت______________
[۱]. شیخ صدوق، علل الشرائع، ج ۱، ص ۱۶۳- ۱۶۴، قم، کتاب فروشی داوری، چاپ اول، ۱۳۸۵ش.
[۲]. ر .ک: أبو نصر بخاری کلاباذی، أحمد بن محمد، الهدایه و الإرشاد فی معرفه أهل الثقه و السداد، محقق، لیثی، عبد الله، ج ۲، ص ۷۶۷، بیروت، دار المعرفه، چاپ اول، ۱۴۰۷ق؛ ذهبی، محمد بن أحمد، سیر أعلام النبلاء، ج ۹، ص ۱۴۰، بیروت، مؤسسه الرساله، چاپ سوم، ۱۴۰۵ق.
[۳]. بدر الدین عینى، أبو محمد محمود بن أحمد، مغانی الأخیار فی شرح أسامی رجال معانی الآثار، ج ۱، ص ۱۴۲، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۲۷ق.
[۴]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، الأبواب(رجال طوسی)، محقق، مصحح، قیومی اصفهانی، جواد، ص ۲۷۷، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ سوم، ۱۴۲۷ق.
[۵]. طبری آملی، عماد الدین محمد، بشاره المصطفی لشیعه المرتضی، ج ۲، ص ۱۰۱، نجف، المکتبه الحیدریه، چاپ دوم، ۱۳۸۳ق.
[۶]. نجاشی، احمد بن علی، فهرست أسماء مصنفی الشیعه(رجال نجاشی)، ص ۴۴۶، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش؛ شیخ طوسی، الفهرست، محقق، مصحح، آل بحر العلوم، سید محمد صادق، ص ۵۰۱، نجف، المکتبه المرتضویه، چاپ اول، بی‌تا.
[۷]. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی طالب(ع)، ج ۳، ص ۳۴۲ – ۳۴۳، قم، علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق.
[۸]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۱۴۷، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق؛ بحرانی، سید هاشم، حلیه الأبرار فی أحوال محمّد و آله الأطهار(ع)، ج ۲، ص ۲۷۸، قم، مؤسسه المعارف الإسلامیه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
[۹]. ر ک: علت صدور حدیث «فاطمه بضعه منی»، ۳۳۵۶۱.

سایت اسلام کوئیست

مطالب مشابه

شبهه:مرقد عمر بن علی بن ابی طالب که در کربلا با امام حسین به شهادت رسیده است، چرا ویرانه است؟ علماء شیعه پاسخ بدهند که چه فرقی بین عمر بن علی و عباس ...
با هم نظری در کتاب اسلام شناسی دکتر شریعتی بیاندازیم: «علی که هنوز چنین حرکاتی را نمی‌شناخت، شگفت زده می‌نگریست، انتظار می‌کشید تا محمد و خدیجه نمازشان را سلام دادند. - در ...
متن منتشر شده در فضای مجازی:1_ آیا میدانستید عمرفاروق اولین کسی بود که اسیران جنگی را آزاد کرد و حکم آزادی غلامان و کنیزان را در سرتاسر امپراطوری خودش رواج داد؟2_ آیا میدانستید ...
متن شبهه:چطور امام علی هر شب شیر میذاشته دره خونه فقرا. ظروف یکبار مصرف که نبوده تو چی میبرده هر شب. باعقل جور در نمیاد. تازه تو ظرف های فلزی هم اگر به ...
سوال:چرا حضرت علی علیه السلام در نهج البلاغه زنان را ناقص العقل، ناقص الایمان، ناقص الحظوظ معرفی کرده است؟ دلیل و حکمت این سخن چه بوده است؟...

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب