یکشنبه, ۲۶ آبان ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، تقلب کردن طلبه‌ها در امتحانات حوزه علمیه در 3 هفته قبل منتشر شده است .
»   شبهات قرآنی  »   آیا آیه 129 سوره نساء تعدد زوجات را انکار می‌کند؟
۷ شهریور ۱۳۹۵ , ساعت ۸:۴۵

آیا آیه ۱۲۹ سوره نساء تعدد زوجات را انکار می‌کند؟

سوال:
در سوره نساء آیه ۳ مى‌خوانیم «فان خفتم الاّ تعدلوا فواحده» (اگر مى‌ترسید عدالت را درباره همسران متعدد رعایت نکنید تنها به یک همسر قناعت نمائید) همچنین در آیه ۱۲۹ همین سوره مى‌خوانیم «ولن تستطیعوا ان تعدلوا بین النساء و لو حرصتم» (و هرگز نمى‌توانید در میان زنان، عدالت کنید، هرچند کوشش نمائید) از نظر قرآن عدالت برقرار کردن بین همسران متعدد ممکن نیست اما باز هم خداوند این مساله را اجازه داده است؟

پاسخ:
نخست باید روشن شود که منظور از عدالت در مورد همسران متعدّد چیست؟ آیا این عدالت مربوط به امور زندگى از قبیل هم خوابگى و وسایل زندگى و رفاه و آسایش است یا منظور عدالت در حریم قلب و عواطف انسانى نیز هست؟
شکی نیست که «عدالت» در محبت‌هاى قلبى خارج از قدرت انسان است چه کسى مى‌تواند محبّت خود را که عواملش در بیرون وجود اوست از هر نظر تحت کنترل درآورد؟ به همین دلیل رعایت این نوع عدالت را خداوند واجب نشمرده و در آیه ۱۲۹ سوره نساء مى‌فرماید: «شما هر قدر کوشش کنید نمى‌توانید در میان همسران خود (از نظر تمایلات قلبى) عدالت و مساوات برقرار سازید.»
بنابراین محبّت‌هاى درونى مادامى که موجب ترجیح بعضى از همسران بر بعضى دیگر از جنبه‌هاى عملى نشود ممنوع نیست، آنچه مرد موظّف به آن است رعایت عدالت در جنبه‌هاى عملى و خارجى است.
از این بیان روشن مى‌شود: کسانى که خواسته‌اند از ضمیمه کردن آیه «وان خفتم الا تعدلوا فواحده» به آیه «ولن تستطیعوا ان تعدلوا بین النساء و لو حرصتم» چنین نتیجه بگیرند که تعدّد زوجات در اسلام مطلقاً ممنوع است زیرا در آیه نخست آن را مشروط به عدالت کرده، و در آیه دوم عدالت را براى مردان در این مورد امرى محال دانسته است، سخت در اشتباهند، زیرا همانطور که اشاره شد عدالتى که مراعات آن از قدرت انسان بیرون است عدالت در تمایلات قلبى است، و این از شرائط تعدّد زوجات نیست و آنچه از شرائط است عدالت در جنبه‌هاى عملى است.
گواه بر این موضوع ذیل آیه ۱۲۹ سوره نساء مى‌باشد آنجا که مى‌گوید: «اکنون که نمى‌توانید مساوات کامل در محبّت میان همسران خود رعایت کنید لااقلّ تمام تمایل قلبى خود را متوجّه یک نفر از آنان نسازید که دیگرى را به صورت بلاتکلیف درآورید».
نتیجه اینکه کسانى که قسمتى از این آیه را گرفته و قسمت دیگر را فراموش کرده‌اند گرفتار چنان اشتباهى در مسئله تعدّد زوجات شده‌اند که براى هر محقّقى جاى تعجّب است.
از روایات اسلامى برمى‌آید که نخستین کسى که این ایراد را مطرح کرد ابن ابى العوجاء از مادیین معاصر امام صادق  بود که این ایراد را با هشام بن حکم دانشمند مجاهد اسلامى در میان گذاشت، او که جوابى براى این سؤال نیافته بود از شهر خود که ظاهراً کوفه بود به سوى مدینه (براى یافتن پاسخ همین سؤال) حرکت کرد، و به خدمت امام صادق علیه السلام رسید، امام صادق از آمدن او در غیر وقت حج و عمره به مدینه تعجب کرد، ولى او عرض کرد که چنین سؤالى پیش آمده است امام در پاسخ فرمود:
«منظور از عدالت در آیه سوم سوره نساء عدالت در نفقه (و رعایت حقوق همسرى و طرز رفتار و کردار) است و اما منظور از عدالت در آیه ۱۲۹ که امرى محال شمرده شده، عدالت در تمایلات قلبى است (بنابراین تعدد زوجات با حفظ شرائط اسلامى نه ممنوع است و نه محال) هنگامى که هشام از سفر، بازگشت، و این پاسخ را در اختیار ابن ابى العوجاء گذاشت، او سوگند یاد کرد که این پاسخ از خود تو نیست».[۱]
معلوم است که اگر کلمه عدالت را در دو آیه به دو معنى تفسیر مى‌کنیم به خاطر قرینه روشنى است که در هر دو آیه وجود دارد، زیرا در ذیل آیه مورد بحث، صریحاً مى‌گوید: تمام تمایل قلبى خود را متوجه به یک همسر نکنید، و به این ترتیب انتخاب دو همسر مجاز شمرده شده منتها به شرط این که عملاً درباره یکى از آن دو ظلم نشود اگر چه از نظر تمایل قلبى نسبت به آنها تفاوت داشته باشد، و در آغاز آیه ۳ سوره نساء صریحاً اجازه تعدد را نیز داده است».[۲]

__پی‌نوشت____________
[۱] تفسیر برهان ج۱ ص۴۲۰
[۲] تفسیر نمونه،ج۴ ص۱۵۵

کانال تلگرامی پرسمان اعتقادی

مطالب مشابه

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب