یکشنبه, ۲۶ آبان ۱۳۹۸
آخرین مطلب با عنوان ، تقلب کردن طلبه‌ها در امتحانات حوزه علمیه در 3 هفته قبل منتشر شده است .
»   بررسی روایات و متون, نقد مقالات  »   زنان در نگاه امام محمد غزالی
۳۰ مرداد ۱۳۹۵ , ساعت ۱۳:۴۰

زنان در نگاه امام محمد غزالی

متن شبهه:
زن از دید علماى اسلام
امام محمد غزالى بزرگ‌ترین عالم و فیلسوف اسلام در مورد زنان چنین می‌گوید: قانع کننده‌ترین و محکم‌ترین گفته در مورد ازدواج این است که ازدواج شکلی از بردگی است. زن برده‌ی مرد است و بنابراین وظیفه و مسئولیت زن اطاعت مطلق از شوهر و پاسخگویی به هر خواست اوست.چنانچه پیامبر اسلام خودش گفته بود، زنی که به هنگام مرگ رضایت کامل شوهرش را براورده باشد به بهشت می‌رود. (منبع: امام محمد غزالی، احیا علوم الدین، جلد ۲، ص ۶۴)
نصیحه الملوک کتابی است درباره پند و اندرز به پادشاهان و وزرا و امرا، که پس از کیمیای سعادت بزرگ‌ترین و مهم‌ترین کتاب امام محمد غزالی ( فیلسوف، متکلم، و فقیه ایرانی) محسوب می‌شود. در بخشی از این کتاب در مورد زنان آمده است: خداوند زنان را به علت نافرمانی حوا و خوردن گندم عقوبت کرده است. حق تعالی زنان را هشت ده عقوبت فرمود کردن:
اول: حیض. دوم: زادن. سوم: جدا شدن از پدر و مادر و مرد بیگانه را شوهر کردن. چهارم: به نفس خویش آلوده شدن. پنجم: آنکه مالک تن خویش نباشد. ششم: کمی میراث. هفتم: طلاق که به دست ایشان نگردد. هشتم: آن که مرد را با چهار زن حلال کرد و زن را با یک شوی. نهم: آنکه در خانه معتکف باید بودن. دهم: آنکه در خانه سر پوشیده دارد. یازدهم: آنکه گواهی دو زن برابر یک مرد نهاده‌اند. دوازدهم: آنکه از خانه بیرون نیارد تنها، مگر با کسی از محارم. سیزدهم : آنکه مردان را نماز عید و نماز آدینه و نمازه جنازه بود و از پس جنازه روند و عزا کنند و زنان را این‌ها نباشد. چهاردهم: امیری را نشایند و نه نیز قضا را و نه حکم را. پانزدهم: آنکه فضل را هزار بهره است و یک بهره از آن زنان راست. شانزدهم: آنکه چندانکه جمله امت را عذاب بود یک نیم زنان فاجره را بود. هفدهم: چون شویش بمیرد چهار ماه و ده روز عدت بباید داشتن. هجدهم: آنکه چون شویش طلاق دهد سه ماه یا سه حیض عدت بباید داشتن.
حالا باید از اخوندهایی که با خواندن کتاب اصول و فروع کافی و لمعه الدمشقیه احساس دانشمند بودن می‌کنند پرسید: شما بیشتر اسلام و قران و سیرت محمد را می‌شناسید یا امام محمد غزالی؟

پاسخ:
زین الدین ابوحامد محمد غَزّالی شافعی یا طوسی، ملقب به امام محمد غزالی. وی یکی از بزرگ‌ترین متصوفین و متفکرین اهل سنت محسوب می‌شود که در قرن پنجم و ششم هجری می‌زیسته. درباره وی آورده‌اند که شافعی اشعری بوده. این را از اساتید وی نیز می‌توان فهمید.
در اعتقادات انحرافات زیادی داشته است، برای مثال حضرت علی علیه السلام را باعث اختلاف افکنی بین جامعه اسلامی خطاب می‌کند و یا در جای دیگر یزید را از گناه قتل امام حسین علیه السلام و فرزندانش تبرئه کرده و لعن او را حرام و ترحم بر او را مستحب می‌داند… در حالی که در تمام مذاهب اهل سنت یزید شخصیتی معلوم الحال بوده و در مشروب خوری و قمار معروف است و مورد نقد و طعن قرار گرفته است.
یکی از انحرافات بزرگ غزالی در مساله زنان در اسلام است؛ او تخیلات خود را از زنان به اسم اسلام تمام کرده است و با برداشت‌های اشتباه از روایات صحیح و غلط باعث شده تا همواره توسط عالمان شیعه به عنوان حماقت‌های غزالی یاد شود. هر چند وی را انسانی زیرک و با هوش معرفی می‌کنند اما در موارد زیادی انحرافاتش نشانه عدم دقت و یا عداوت او نسبت به تشیع است. بنابراین عبارت بزرگ‌ترین فیلسوف و عالم اسلامی، یقینا برای غزالی مبالغه است؛ او نهایتا یکی از عالمان و متفکرین اشعری مذهب می‌باشد.

نقد مطلب:
جایگاه زنان

زنان هیچگاه برده محسوب نمی‌شوند؛ اسلام به زنان ماهیت و اجازه ازدواج به صورت مستقل را داده است؛ در حالی که تا قبل از ظهور اسلام زنان اجازه استقلال در ازدواج نداشتند. زن مسلمان هرچند در برخی موارد محدود شده است؛ اما احترام و حقوق او همواره واجب الرعایه است.
در برخی روایات کسب رضایت شوهر برای همسر مساوی است با بهشتی شدن او؛ این به معنای آن نیست که زن برده مرد می‌باشد؛ چرا که همین عبارت در رابطه با مرد نیز بیان شده است و مرد نیز باید رضایت همسرش را کسب کند. به روایات زیر در رابطه با زن در اسلام توجه کنید:
«اتقو الله فی النساء فانهن عندکم عوان.» [نهج الفصاحه حدیث ۱۹۱۲] (از خداوند بترسید در مورد حقوق زنان که آنها در دست شما اسیر باشند.)
این روایت به صراحت اسیر و برده بودن زنان را در دست مردان رد می‌کند و آن را ظلم می‌خواند که باید از این ظلم ترسید.
در روایت دیگری از نبی مکرم آمده است: «کلّ نفس من بنی آدم سیّد فالرّجل سیّد أهله، و المرأه سیّده بیتها» (هر شخصی از آدمیان ریاستی دارد؛ مردان بر خانواده خود ریاست می کنند و زنان رئیس خانه است.) [نهج الفصاحه، حدیث ۱۹۱۷]
در روایت زیبای دیگر نیز آمده است که اگر زنان نباشند مردان وارد بهشت نمی شوند. [حدیث ۱۹۴۴ نهج الفصاحه]

حیض زنان
برخی گناهان در زندگی عادی بشریت تغییر ایجاد کرده است؛ مثلا طبق روایات، حضرت آدم و حوا از لباسی طبیعی برخوردار بودند که با مصرف میوه ممنوعه این لباس از آنها سلب شد و فرزندان آنان نیز دیگر آن لباس خاص را نداشته و نخواهند داشت… مانند بیماری‌هایی که پدر یا مادری آن را به فرزندش منتقل می‌کند و فرزند به فرزند خود؛ عامل اصلی این اتفاق آن پدر یا مادری است که این بیماری را گرفته و به فرزندش انتقال داده است.
از جمله گناهانی که باعث شد تغییری در زندگی زنان صورت بگیرد، حیض بوده است، به طوریکه تا دوران ساره؛ کسی از زنان حیض نمی‌دید و اولین زنی که حیض دید ساره بوده است. [علل الشرایع شیخ صدوق ج۱ باب ۲۱۵] بنابراین ادعای حیض شدن زنان از دوران حضرت آدم بعلت گناه حضرت حواء، برای ما ثابت شده نیست و روایت آن را در منابع شیعه نیافتیم.

زایمان زنان
زایمان برای زنان از نظر اسلام یک موهبت الهی است؛ اسلام، مادران (زنانی که زایمان انجام داده‌اند) را مستحق بهشت می‌داند و احترام به آنها را واجب می‌شمارد. ضمن این موضوع که این مساله به خواست خود زنان صورت می‌گیرد، حتی اسلام حق باردار شدن یا نشدن را به زنان داده است و مردان در این مساله حقی ندارند.

تک شوهری
ارتباط برای زنان توسط اسلام به ارتباط با محرمان و همسر به عنوان زوج و پشتیبان محدود شده است؛ انتخاب زندگی با یک شخص غیر از خانواده توسط زنان و به اختیار آنهاست و می‌توانند بدون همسر و با خانواده خود زندگی کنند… پس ظلم بودن این مساله نسبت به زنان نیز منتفی است.
زنان مالک و صاحب اختیار تن خویش هستند، آنها می‌توانند تن خود را در اختیار مرد دیگری (همسر) قرار دهند و می‌توانند ندهند؛ می‌توانند در قبالش مالی دریافت کنند و می‌توانند نکنند؛ می‌توانند با هر کسی که علاقه دارند و اسلام تایید می‌کند اقدام کنند و می‌توانند تن را برای خود نگه داشته و به کسی ندهند… این اختیار را اسلام به آنها داده است.
در مقابل مردان می‌توانند خواسته‌های چند زن را برآورده کنند؛ خواسته‌های مالی، جنسی، عاطفی و… ولی زنان فقط می‌توانند در یک لحظه خواسته‌های یک مرد را برآورده کنند. این یکی از حکمت‌های الهی اسلام است که چند همسری را برای مردان وضع کرده است تا تعداد زنانی که از مردان بیشتر می‌باشند تعادل برقرار گردد. البته چند همسری شرایطی دارد که در کتب فقهی به آن اشاره شده است.

ارث زنان
زنان نسبت به سایر وارثین ارث می‌برند؛ ممکن است در موقعی همه ارث را ببرند؛ ممکن است از مردان ارث بیشتری ببرند و ممکن است ارث کم‌تری ببرند و یا حتی ارث نبرند؛ این مقادیر بستگی به شرایط پیش رو دارد؛ به هر حال طبق روایات زنان مهریه دارند و مردان از این مساله محروم‌اند و باید مهریه پرداخت کنند، و یا جهاد برآنها واجب نیست، و نفقه آنها بر عهده همسر و پدرشان است، به همین جهات، ارث آنها نسبت به مردان در مواردی کمتر است.

حق طلاق زنان
زنان در اسلام حق طلاق را ندارند مگر اینکه در لحظه عقد حق طلاق را ادعا کرده و طلب کنند؛ در این حال اگر شوهر قبول کند؛ زن حق طلاق را داراست. این فرع قانونی، دلایل عقلی و حقوقی مختلفی دارد.

زن در خانه
در اسلام زنان باید حجاب را در مقابل نامحرمان رعایت کنند؛ یقینا در منزل خود نیازی به پوشیدن سر نیست مگر آنکه نامحرمی حضور داشته باشد.
در اسلام زنان برای خارج شدن از منزل باید از شوهرشان اجازه داشته باشند؛ مگر اینکه در روز اول عقد شرط کنند که اجازه برای خروج از منزل لازم نباشد؛ که در این صورت اجازه گرفتن از شوهر دیگر لازم نمی‌باشد. اما بودن یکی از محارم همراه او شرط نیست و زن می‌تواند به تنهایی نیز از منزل خارج شود.

در اسلام احکامی وضع شده است که بر مردان واجب شده است و بر غیر مردان یا واجب نیست و یا در صورت بودن مردان واجب نخواهد بود؛ مانند: فقاهت، جهاد، قضاوت، نفقه و… اما مواردی چون نماز عید، نماز جمعه و نماز جنازه در صورت واجب بودن، فرقی بین مرد و زن ندارد.
روحانیون شیعه، نزدیک به ۱۲ سال به صورت عادی فقط مقدمات می‌خوانند، کتاب‌هایی چون لمعه دمشغیه و شرح آن جزء کتب مقدماتی حوزه‌های علمیه محسوب می‌شوند. این روحانیون حداقل ۷ سال باید در درس خارج شرکت کنند؛ دروس خارج حوزه‌های علمیه، بعضا نزدیک به ۳۰ سال طول خواهد کشید، و در نهایت، این ظلاب علوم دینی به عنوان یک محقق دینی شناخته می‌شوند که صاحب نظر خواهند شد.
در نهایت؛ غلو در شخصیت کسی که حتی به فقه اسلامی آشنایی ندارد و امام خواندن او خود انحرافی است بزرگ.

شیخ علی شاهرودی _ پایگاه تخصصی شبهه

مطالب مشابه

ارسال پاسخ یا نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


  • احادیث صحیح السند درباره ولادت حضرت مهدی(ع)
  • چرا اسلام، حکم به قتل مرتد داده است؟
  • بررسی ورود اسلام به ایران
  • چرا اسلام برده‌داری را تجویز کرد؟
عنوان اسلایدر
  • آخرین مطالب